Năng lượng tái tạo, chuyển dịch công bằng, mô hình sống xanh tại Đức và bài học cho Việt Nam

Tại thành phố Berlin, Cộng hoà Liên bang Đức, phái đoàn Việt Nam đã nghiên cứu thực tế tại trụ sở viện FES để tìm hiểu về chuyển đổi năng lượng và chuyển dịch công bằng. Trong những năm gần đây, viện FES đã có nhiều hoạt động trong lĩnh vực khí hậu và năng lượng ở khu vực châu Á với mục tiêu chuyển đổi sinh thái xã hội thúc đẩy nền kinh tế phát thải thấp, chuyển dịch công bằng, đảm bảo ổn định cuộc sống đối với người lao động trong ngành nhiên liệu hoa thạch và các nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng của quá trình này.

Tiếp đó, Đoàn đã có các cuộc gặp mặt với đại diện của Friedrich-Ebert-Stiftung tại trụ sở ở Berlin, Agora Energiewende - một đơn vị nghiên cứu tư vấn phát triển chiến lược và Viện Khí hậu, Môi trường và Năng lượng Wuppertal. Đoàn cũng đến thăm trang trại điện gió và các cơ sở sản xuất khí sinh học tại làng năng lượng tái tạo Feldheim.

Trong khuôn khổ chuyến nghiên cứu, tìm hiểu thực tế, Đoàn đã tham gia các cuộc hội thảo nhằm trao đổi, thảo luận về chuyển dịch công bằng ở cấp độ chính sách với Liên hiệp Công đoàn Đức (DGB), Công đoàn Mỏ - Hóa chất và Năng lượng (IG BCE), Bộ Kinh tế và Hành động khí hậu Đức (BMWK), Bộ Hợp tác và Phát triển kinh tế Đức (BMZ) và Phòng Điều phối về Hiệu quả Năng lượng và Bảo vệ Khí hậu trong doanh nghiệp (KEK).

Đoàn cũng đã có buổi gặp mặt với công ty truyền tải điện 50herzt thuộc Tập đoàn Elia Grid International (EGI) và tham quan Khuôn viên EUREF - nơi làm việc, nghiên cứu và học tập của hơn 5000 thành viên đến từ hơn 150 doanh nghiệp, tổ chức và công ty khởi nghiệp trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, Đoàn cũng đã tham dự nhiều buổi gặp mặt với đại diện của Z.U.G. PtX Lab - một phòng thí nghiệm thực hành về nhiên liệu và nguyên liệu thô từ hydrogen xanh, Hội đồng thành phố Cottbus và Công ty Năng lượng LEAG.

Trong thời gian làm việc tại Đức, Đoàn công tác cũng đã được đại sứ quán Việt Nam tại Đức tiếp đón thân mật, cùng trao đổi một số nội dung hợp tác giữa Việt Nam - Đức, từ đó đề xuất một số giải pháp, định hướng quá trình hợp tác với một số tổ chức của Đức tại Việt Nam với các cơ quan, tổ chức trong nước. Bên cạnh đó, Đoàn cũng trao đổi với Tham tán đại sứ quán một số thông tin về trao đổi sinh viên, về người lao động Việt Nam tại Đức, về hoạt động thương mại…

Thông qua các cuộc hội thảo, trao đổi, thảo luận với các bên hữu quan tại Cộng hoà Liên bang Đức, Đoàn công tác đã có được một bức tranh tương đối toàn diện về các chủ chương, chính sách và sự dịch chuyển trên thực tiễn các hoạt động chuyển đổi năng lượng và chuyển dịch công bằng đang diễn ra tại Đức hiện nay gồm có 3 vấn đề trọng tâm:

Thứ nhất, công bằng khí hậu. Trái đất có sự thay đổi về hệ thống khí hậu gồm khí quyển, sinh quyển, thạch quyển, băng quyển hiện tại và trong tương lai bởi các nguyên nhân tự nhiên và nhân tạo trong một giai đoạn nhất định tính bằng thập kỷ hay hàng triệu năm. Sự biển đổi có thể là thay đổi thời tiết bình quân hay thay đổi sự phân bố các sự kiện thời tiết quanh một mức trung bình. Sự biến đổi khí hậu có thể giới hạn trong một vùng nhất định hay có thể xuất hiện trên toàn địa cầu. Như vậy, ở trọng tâm đầu tiên của Chính phủ Đức là chú trọng vào các vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu.

Thứ hai, chính sách kinh tế xanh mới với mục tiêu loại bỏ năng lương than đá hoàn toàn vào năm 2038 và sự tham gia của Công đoàn vào quá trình thảo luận đưa ra các quyết sách, quá trình chuyển đổi và các chính sách kèm theo nhằm hiện thực hoá mục tiêu sống xanh vào năm 2040. Thoả thuận xanh châu âu là lộ trình với sự chi phí 150 triệu euro để xây dựng một nền kinh tế xã hội trung hoà cacbon. Trong chiến lược chuyển đổi năng lượng bền vững, Hiệp hội Công đoàn của Đức cũng đóng vai trò hết sức quan trọng, làm việc chặt chẽ với Chính phủ và các bên liên quan nhằm đảm bảo chất lượng đời sống của công nhân ngành than điện cũng như đảm bảo an sinh xã hội trong các khu vực mỏ than không bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Thứ ba, chuyển đổi công bằng. Đây là trọng tâm trong thoả thuận Paris 2015 về chuyển đổi năng lượng. Khái niệm về chuyển dịch công bằng được nhắc đến trong phần mở đầu và được sử dụng rộng rãi sau đó và nguyên tắc của chuyển dịch công bằng là đối thoại với người lao động để tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng, bên cạnh đó còn có sự đào tạo lại cho người lao động để thích ứng với nền lao động mới không còn khai thác năng lượng hoa thạch. Chính phủ Đức đã quyết định chi 40 tỷ Euro hỗ trợ những khu vực và đối tượng bị ảnh hưởng sau dự luật loại bỏ năng lượng than đá được thông qua vào năm 2020.

Nhìn vào các trọng tâm để hướng tới sống xanh cân của Chính phủ Đức vào năm 2050 có thấy, cần phải có một kế hoạch dài với sự tham gia của các liên ngành mới có thể đạt mục tiêu đề ra. Tại Việt Nam, việc chuyển đổi năng lượng cũng đã được đưa vào các quyết sách của Chính phủ cũng như đang được triển khai từng bước tại các bộ, ban, ngành ở Trung ương và các địa phương. Việt Nam cam kết chuyển đổi năng lượng tái tạo với phát thải bằng 0 vào năm 2050.

Chuyến nghiên cứu tại Cộng hoà Liên bang Đức, Đoàn công tác đã chia sẻ với các đối tác về mô hình hoạt động, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của báo chí, truyền thông trong truyền thông chính sách về chuyển đổi năng lượng bền vững và chuyển dịch công bằng tại Việt Nam. Các thành viên của Đoàn công tác cũng có những trao đổi cụ thể, chia sẻ chi tiết với phía bạn về các chủ trương, chính sách của Việt Nam trong việc sử dụng năng lượng hiệu quả, tiến tới chuyển đổi năng lượng bền vững. Trong bối cảnh Việt Nam đang trong tiến trình chuyển đổi năng lượng bền vững, phù hợp với các điều kiện, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước giai đoạn hiện nay cũng như trong tương lai./.