Bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới

1. Đặt vấn đề

Đoàn viên, thanh niên là lực lượng cần được đặc biệt quan tâm về an ninh tư tưởng, bởi đây vừa là lực lượng xung kích trực tiếp tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng, vừa là đối tượng mà các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị tập trung nhắm tới nhằm thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Do đó, bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên là một yêu cầu cấp thiết hiện nay, góp phần quan trọng vào nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận và phân tích thực trạng, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

Nghị quyết số 35 - NQ/TW, ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII cũng xác định, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là “bảo vệ Đảng, Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng; bảo vệ nhân dân và Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; bảo vệ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ gìn môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước” (Bộ Chính trị, 2018). Tại Quy định số 19 - QĐ/TW, ngày 08/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng cũng nêu rõ khái niệm về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là “hoạt động chủ động, thường xuyên nhằm giữ vững, phát triển và khẳng định giá trị khoa học, cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng; đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin sai lệch làm phương hại đến lợi ích của Đảng, Nhà nước và nhân dân” (Ban Chấp hành Trung ương, 2026). Có thể nói, đây là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa cơ bản, lâu dài, có ý nghĩa sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

Bên cạnh đó, an ninh tư tưởng được xác định là “nội hàm” của an ninh quốc gia trong giai đoạn mới (Lương Tam Quang, 2026), là “sự ổn định và phát triển bền vững của nền tư tưởng theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng” (Lê Hải Bình, 2022). Nền tảng ấy chính là kim chỉ nam định hướng đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân. Chính vì giữ vai trò quan trọng đó, mọi hành động xuyên tạc, phủ nhận, phá hoại an ninh tư tưởng thông qua các âm mưu “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của các thế lực thù địch đều trực tiếp đe dọa đến sự ổn định và phát triển bền vững của nền tảng tư tưởng của Đảng. Một khi nền tảng tư tưởng bị tấn công, sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn xã hội sẽ bị xói mòn, niềm tin của Nhân dân với Đảng và chế độ bị lung lay, từ đó trực tiếp đe dọa đến an ninh quốc gia. Còn khi bảo đảm tốt an ninh tư tưởng, sẽ bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, bao gồm chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; bảo vệ đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước góp phần giữ vững sự đồng thuận trong Nhân dân. Vì lẽ đó, bảo đảm an ninh tư tưởng là nhiệm vụ quan trọng và là điều kiện tiên quyết để bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia trên lĩnh vực tư tưởng.

Nghị quyết số 35 - NQ/TW khẳng định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ “thường xuyên của cả hệ thống chính trị”; tại Kết luận số 89 - KL/TW, ngày 25/7/2024 của Bộ Chính trị khóa XIII tiếp tục nhấn mạnh vai trò “nòng cốt chính trị” của các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó đoàn viên, thanh niên là một “lực lượng quan trọng” (Bộ Chính trị, 2024) trong thực hiện nhiệm này. Do đó, thực trạng đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên trước mọi nguy cơ tác động, xâm nhập từ các hệ tư tưởng sai trái, thù địch, phản cách mạng. Từ nội dung đã nêu ở trên, có thể hiểu bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên là giữ cho nhận thức, niềm tin, lý tưởng cách mạng của thế hệ trẻ luôn kiên định với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tin tưởng vào chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giữ cho tư tưởng của đoàn viên, thanh niên không bị dao động, lệch lạc trước các quan điểm sai trái, thù địch.

Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết hơn khi không gian mạng đã trở thành một “mặt trận” mới của cuộc đấu tranh tư tưởng, ở đó đoàn viên, thanh niên vừa là chủ thể tích cực, xung kích đi đầu trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa là đối tượng mà các thế lực thù địch tập trung tác động, lôi kéo thông qua các âm mưu “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Như vậy, an ninh tư tưởng của đoàn viên, thanh niên và việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng có quan hệ gắn bó hữu cơ. Khi an ninh tư tưởng của thế hệ trẻ được bảo đảm, nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ tiếp tục được giữ vững; ngược lại, một khi tư tưởng của thanh niên bị thẩm thấu bởi các quan điểm sai trái, thù địch thì nền tảng ấy sẽ bị tác động tiêu cực. Do đó, bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên chính là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

2. Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử dụng cách tiếp cận định tính, kết hợp phương pháp phân tích tài liệu, tổng hợp và khảo sát thực tiễn. Trên cơ sở hệ thống hóa các văn bản của Đảng; các bài viết liên quan đến an ninh tư tưởng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; văn bản liên quan đến công tác thanh niên để phân tích mối quan hệ giữa bảo đảm an ninh tư tưởng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng như những nội dung, quan điểm chỉ đạo và yêu cầu đặt ra về bảo đảm an ninh tư tưởng trong tình hình mới. Đồng thời, bài viết kế thừa, đối chiếu số liệu thống kê về không gian mạng và kết quả khảo sát đoàn viên, thanh niên trên địa bàn thành phố Hà Nội được thực hiện bởi tác giả (Ngô Thanh Long, 2025) nhằm nhận diện thực trạng các yếu tố tác động đến an ninh tư tưởng. Trên cơ sở đó, phương pháp tổng hợp được sử dụng để khái quát những vấn đề đặt ra và đề xuất các giải pháp bảo đảm tính khả thi, phù hợp với thực tiễn.

3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.1. Kết quả nghiên cứu

Báo cáo Digital 2026 (cập nhật đến cuối năm 2025) cho biết Việt Nam hiện có khoảng 85,6 triệu người sử dụng Internet, chiếm khoảng 84,2% dân số; trong đó, lượng người dùng mạng xã hội đạt 79,0 triệu, tương đương 77,6% dân số và tăng 7,2% so với năm trước, trong số này có 78,7 triệu người từ 18 tuổi trở lên; số kết nối di động đạt 137 triệu, bằng khoảng 134% dân số (We Are Social & Meltwater, 2026). Có thể thấy thanh niên là một trong những nhóm tuổi sử dụng Internet thường xuyên nhất trong bối cảnh hiện nay, trong khi giai đoạn này lại chính là giai đoạn định hình về mặt tư tưởng đối với lứa tuổi này. Khảo sát đoàn viên, thanh niên chỉ riêng trên địa bàn thành phố Hà Nội cũng cho thấy có tới 98,5% người được hỏi thường xuyên truy cập Internet, các trang thông tin điện tử và mạng xã hội. Điều kiện ấy đã đặt đoàn viên, thanh niên vào vị trí vừa là chủ thể tham gia, vừa là đối tượng dễ bị tác động về tư tưởng trong tình hình mới.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại đồng thời cả thời cơ lẫn thách thức cho công tác bảo đảm an ninh tư tưởng. Xét về mặt tích cực, không gian mạng là một trong các phương thức đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các giá trị tư tưởng, văn hóa đến với giới trẻ nhanh, hiệu quả; là kênh để các cấp bộ Đoàn theo dõi dư luận, dự báo diễn biến tư tưởng của đoàn viên, thanh niên kịp thời; giúp thanh niên tiếp xúc với những giá trị tốt đẹp của thế giới. Việc tận dụng những tiến bộ của công cuộc chuyển đổi số cũng góp phần tăng cường hiệu quả công tác tuyên truyền và giáo dục tư tưởng; qua đó “phủ xanh” thông tin tích cực, xây dựng vững chắc “trận địa” an ninh tư tưởng để gìn giữ, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Bên cạnh những thuận lợi, cần xem xét nghiêm túc các thách thức đang nổi lên ngày một gay gắt, phức tạp. Các thế lực thù địch lợi dụng những khó khăn về an sinh - xã hội, giáo dục, văn hóa, các hoạt động tôn giáo, các hội nhóm trá hình để tiếp cận, mua chuộc, tác động tư tưởng của thanh niên; đặc biệt là việc lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin xấu độc, sai sự thật, đánh vào đặc điểm tâm lý lứa tuổi thanh niên. Về âm mưu, các thế lực thù địch thường xuyên công kích về mặt tư tưởng thông qua bóp méo, phủ nhận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xuyên tạc vai trò lãnh đạo của Đảng, phủ nhận chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Về thủ đoạn, chúng núp bóng các buổi sinh hoạt cộng đồng, khám bệnh, tặng quà miễn phí, hoạt động tuyên truyền hay giáo dục để lôi kéo, móc nối nhằm tác động đến tư tưởng của thanh niên. Mục đích của những hoạt động này là khoét vào các điểm yếu về bản lĩnh, nhận thức, làm phai nhạt lý tưởng, gieo rắc hoài nghi nhằm từng bước chuyển hóa nhận thức của thanh niên đối với nền tảng tư tưởng của Đảng.

Mức độ tác động của các thủ đoạn này tới tư tưởng đoàn viên, thanh niên được phản ánh qua kết quả khảo sát trên địa bàn thành phố Hà Nội (Ngô Thanh Long, 2025). Một trong những nội dung ảnh hưởng đến tư tưởng của đoàn viên, thanh niên là các quan điểm sai trái dựng trên “chứng cứ” hoàn toàn bịa đặt, vu khống (57,0%), tiếp theo đến là các thông tin dựa trên chứng cứ thật, giả (51,0%).

Ngoài ra, dựa trên kết quả khảo sát trên địa bàn thành phố Hà Nội, có đến 77,7% và 75,5% đoàn viên, thanh niên gặp khó khăn khi nhận diện âm mưu của các thế lực thù địch nhắm vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; trong khi đây chính là nền tảng mà cả hệ thống chính trị đang tăng cường bảo vệ. Điều đó phản ánh rõ hơn những tồn tại của một số cơ sở Đoàn trong việc bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên. Khó khăn đó chính là hạn chế trong nắm bắt diễn biến tư tưởng, chưa linh hoạt trong nội dung giáo dục lý luận, thụ động trong xây dựng lực lượng, chưa bắt kịp nhịp phát triển công nghệ, khó khăn trong nhận diện đối với các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch (Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, 2023).  Đó chính là những lỗ hổng mà các đối tượng cơ hội chính trị lợi dụng để nhắm đến và cũng là nơi công tác bảo đảm an ninh tư tưởng cho thanh niên cần ưu tiên củng cố.

Tuy nhiên, cần ghi nhận rằng trong những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã đổi mới công tác bảo đảm an ninh tư tưởng thông qua: nâng cao nhận thức của các cấp bộ đoàn về công tác tư tưởng; tăng cường các hoạt động giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ; coi trọng chuyển đổi số, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực qua các phong trào như “Mỗi ngày một tin tốt, mỗi tuần một câu chuyện đẹp”, duy trì Câu lạc bộ Lý luận trẻ, củng cố đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên trẻ... (Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, 2023). Qua các hoạt động trên, nhận thức và bản lĩnh chính trị của đoàn viên, thanh niên từng bước được nâng lên, không chỉ giúp tuổi trẻ tự bảo vệ mình trước thông tin xấu độc mà còn góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Kết quả khảo sát cho thấy đã có 66,0% đoàn viên, thanh niên chủ động tham gia các bình luận phê phán, phản bác các thông tin, bài viết xấu độc trên mạng xã hội và 59,8% đoàn viên, thanh niên tham gia chia sẻ, lan tỏa các thông tin, bài viết đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch đến bạn bè, đồng nghiệp. Những minh chứng trên cho thấy việc bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên đã và đang trực tiếp góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Tuy nhiên, so với yêu cầu của tình hình mới, kết quả đạt được vẫn cần có nhiều sự nỗ lực, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và căn bản hơn.

3.2. Thảo luận

Bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên thực chất là giữ cho nền tảng tư tưởng, niềm tin và lý tưởng cách mạng của lực lượng này luôn vững vàng trước mọi tác động tiêu cực, nhất là trên không gian mạng. Khi an ninh tư tưởng được giữ vững, đoàn viên, thanh niên không chỉ “miễn dịch” trước các luồng tư tưởng độc hại mà còn chuyển hóa thành sức mạnh nội sinh để xung kích, chủ động đấu tranh bảo vệ nền tảng của Đảng. Để đạt được mục tiêu đó, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, vừa chủ động “xây” nhằm củng cố trận địa tư tưởng từ bên trong, vừa kiên quyết “chống” các hoạt động phá hoại từ bên ngoài; trong đó tập trung vào một số giải pháp chủ yếu sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và tổ chức Đoàn đối với bảo đảm an ninh tư tưởng; thường xuyên quán triệt sâu sắc quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 35 - NQ/TW, Kết luận số 89 - KL/TW, Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV. Phát huy cao độ trách nhiệm của người đứng đầu, xác định bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài. Cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch hằng năm với chỉ tiêu và phân công trách nhiệm rõ ràng; đặc biệt, cần đưa kết quả bảo đảm an ninh tư tưởng thành một tiêu chí bắt buộc trong đánh giá, xếp loại tổ chức Đoàn và cán bộ đoàn hằng năm, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cấp bộ Đoàn trong nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Hai là, nâng cao bản lĩnh, trình độ lý luận chính trị, tạo “sức đề kháng” cho đoàn viên, thanh niên. Đây là giải pháp gốc rễ, bởi chỉ khi có nền tảng nhận thức và lý luận vững chắc, mỗi thanh niên mới có thể nhận diện và “miễn dịch” trước các tác động xấu về mặt tư tưởng. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương pháp giáo dục lý luận chính trị theo hướng sinh động, ngắn gọn, dễ tiếp nhận như thông qua infographic, video ngắn, podcast lý luận, sân khấu hóa các tình huống thực tiễn gắn với đặc điểm tâm lý lứa tuổi và đời sống của đoàn viên, thanh niên; gắn chặt việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh với cuộc vận động xây dựng giá trị hình mẫu thanh niên thời kỳ mới trên nền các giá trị “Tâm trong - Trí sáng - Hoài bão lớn”, để thanh niên thực sự kiên định mục tiêu, lý tưởng đã lựa chọn.

Ba là, tiếp tục phát huy vai trò của Câu lạc bộ Lý luận trẻ, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, cộng tác viên và các chuyên gia trẻ có bản lĩnh, trình độ trong các lĩnh vực tuyên truyền, lý luận, báo chí, công nghệ thông tin; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí và các nền tảng số của Đoàn, Hội, Đội để duy trì, phát triển các chuyên trang, chuyên mục, sản xuất sản phẩm truyền thông, đồng thời tận dụng hình ảnh, sức lan tỏa của những người trẻ có uy tín, có sức ảnh hưởng để “phủ xanh” thông tin, lan tỏa gương người tốt, việc tốt. Phát triển hệ thống học liệu số gắn với các chương trình lý luận trên Internet; tổ chức các diễn đàn, sinh hoạt chính trị trực tuyến để thanh niên chủ động trao đổi, phản biện, qua đó hình thành lớp “rào chắn” an ninh về mặt tư tưởng trước thông tin xấu độc.

Bốn là, nâng cao năng lực, trình độ ứng dụng khoa học - công nghệ; thường xuyên tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nhận diện âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, nhất là những vấn đề tác động trực tiếp đến giới trẻ; tăng cường tập huấn kỹ năng viết, biên tập tin, bài đấu tranh, kỹ năng xử lý khủng hoảng thông tin và ứng dụng truyền thông số; vận dụng linh hoạt trí tuệ nhân tạo phục vụ công tác nắm bắt dư luận, tuyên truyền, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Đầu tư công cụ giám sát, phân tích dư luận trên nền tảng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo nhằm phát hiện sớm thông tin xấu độc và các biểu hiện lệch lạc về tư tưởng trong thanh niên.

Năm là, các cấp bộ Đoàn cần chủ động phối hợp với cơ quan chức năng trong giám sát, ngăn chặn, xử lý các thông tin vi phạm pháp luật ảnh hưởng tiêu cực đến thanh, thiếu niên, nhi đồng; kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các nền tảng xuyên biên giới; đồng thời chú trọng bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, quyền riêng tư của giới trẻ trên không gian mạng theo đúng quy định của pháp luật. Thiết lập cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin nhanh giữa tổ chức Đoàn với cơ quan chức năng để kịp thời xử lý các vụ việc phức tạp, nhạy cảm, nhất là các hoạt động tác động tiêu cực tới tư tưởng của đoàn viên, thanh niên.

Sáu là, tiếp tục quan tâm, xây dựng cơ chế, chính sách về tài chính, đầu tư bảo đảm cho công tác bảo đảm an ninh tư tưởng trong thanh niên. Ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng số, trang thiết bị, công cụ truyền thông hiện đại cho các cấp bộ Đoàn; có chế độ, chính sách phù hợp nhằm động viên, khuyến khích lực lượng nòng cốt, chuyên gia trẻ và đội ngũ trực tiếp tham gia đấu tranh trên không gian mạng; kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích, đồng thời nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo. Đẩy mạnh xã hội hóa, huy động sự tham gia, đồng hành của gia đình, nhà trường và toàn xã hội để tạo môi trường thuận lợi, bền vững cho việc bảo đảm an ninh tư tưởng của thế hệ trẻ.

4. Kết luận

Bảo đảm an ninh tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên vừa là yêu cầu cấp bách, vừa là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài, có ý nghĩa then chốt đối với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong kỷ nguyên số, thế hệ trẻ cần phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, được trang bị đầy đủ tri thức và kỹ năng làm chủ công nghệ để vừa có thể tự bảo vệ mình, vừa trở thành lực lượng xung kích, đi đầu trên mặt trận tư tưởng. Thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp nêu trên sẽ góp phần củng cố an ninh tư tưởng đối với đoàn viên, thanh niên, giúp bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.