Tạp chí điện tử tiếng Việt

Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số

Renewing the methods of defending the Party's ideological foundation in journalism and media in the digital era

Đinh Thị Xuân Hòa dinhxuanhoa.ajc@gmail.com Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Ngày nhận bài: 19/07/2026 Ngày phản biện: 09/10/2026 Ngày xuất bản: 08/11/2026
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; là điều kiện giữ ổn định chính trị, củng cố niềm tin của nhân dân, tạo sự thống nhất trong xã hội. Trong kỷ nguyên số, cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng, lý luận diễn ra phức tạp khi các thế lực thù địch tận dụng mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và thuật toán để phát tán thông tin sai lệch, thúc đẩy “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, làm xói mòn niềm tin xã hội. Trước yêu cầu đó, báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục giữ vai trò xung kích trên mặt trận tư tưởng. Tuy nhiên, nhiệm vụ của báo chí không chỉ dừng ở phản bác thông tin sai trái mà cần chủ động dẫn dắt dư luận, kiến tạo dòng thông tin chính thống, xây dựng “thế trận truyền thông tích cực” đủ mạnh để chiếm lĩnh không gian thông tin. Đây là yêu cầu cấp thiết của việc đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Defending the Party's ideological foundation is an important task in the cause of building and defending the Fatherland and a prerequisite for maintaining political stability, consolidating the people's trust and fostering social consensus. In the digital era, the struggle in the ideological and theoretical field has become increasingly complex as hostile forces exploit social media, artificial intelligence and algorithms to spread false information, promote "peaceful evolution", "self-evolution" and "self-transformation", and erode social trust. In response, Vietnam's revolutionary press continues to play a vanguard role on the ideological front. However, the task of the press goes beyond refuting false information; it must proactively guide public opinion, create a mainstream flow of official information and build a "proactive communication front" strong enough to dominate the information space. This is an urgent requirement for renewing the methods of protecting the Party's ideological foundation today.

đổi mới, phương thức, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, hệ sinh thái truyền thông.

renewal, methods, defending the Party's ideological foundation, media ecosystem.

DataReportal. (2025). Digital 2026: Vietnam. https://datareportal.com/reports/digital-2026-vietnam

Đài truyền hình Việt Nam. (2020). VTV Digital và những định hướng mới hướng tới khán giả số. https://vtv.vn/truyen-hinh/vtv-digital-va-nhung-dinh-huong-moi-huong-toi-khan-gia-so-20201003113526052.htm

Đài truyền hình Việt Nam. (2026). VTVgo và VTV8: Chiến lược hệ thống hóa kho dữ liệu quốc gia. https://vtv8.vtv.vn/vtvgo-va-vtv8-chien-luoc-he-thong-hoa-kho-du-lieu-quoc-gia-107260408113941366.htm

Nguyệt Mai, Trần Yến. (2026). Giữ vững vai trò Đài truyền hình quốc gia, VTV bứt phá trong chuyển đổi số. https://vtv.gov.vn/news/tin-tuc/giu-vung-vai-tro-dai-truyen-hinh-quoc-gia-vtv-but-pha-trong-chuyen-doi-so

Hồ Chí Minh toàn tập, tập 7, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật, HN 2021, tr.114.

Trần Anh Tú. (2026). Báo chí sau sắp xếp: Từ phép cộng tổ chức đến phép nhân năng lực. https://vietnamfinance.vn/bao-chi-sau-sap-xep-tu-phep-cong-to-chuc-den-phep-nhan-nang-luc-d146325.html

Dương Trung Ý. (2025). Cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng - Dấu ấn nổi bật trong thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị. https://hcma.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=20233

Văn Toản. (2025). Báo Nhân dân đạt mức xuất sắc về chuyển đổi số năm 2025. https://nhandan.vn/bao-nhan-dan-dat-muc-xuat-sac-ve-chuyen-doi-so-nam-2025-post931486.html

 

1. Đặt vấn đề

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, giữ vững ổn định chính trị và củng cố niềm tin của nhân dân. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đó, báo chí, truyền thông cách mạng luôn giữ vai trò là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, góp phần tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng; đồng thời đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và lan tỏa những giá trị tích cực trong xã hội.

Bước vào kỷ nguyên số, môi trường thông tin có nhiều thay đổi sâu sắc dưới tác động của mạng xã hội, các nền tảng xuyên biên giới, dữ liệu lớn, thuật toán và trí tuệ nhân tạo. Thông tin sai lệch, xuyên tạc, giả mạo có thể được tạo ra và lan truyền với tốc độ nhanh, phạm vi rộng, hình thức ngày càng tinh vi. Trong khi đó, phương thức truyền thông của một số cơ quan báo chí vẫn còn thiên về phản ứng sau sự việc; nội dung tích cực chưa tạo được ưu thế rõ rệt; một số sản phẩm đấu tranh, phản bác còn thiếu dữ liệu, bằng chứng và sức thuyết phục; năng lực tác chiến trên không gian mạng chưa đồng đều.

Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông, chuyển từ phản ứng sang chủ động kiến tạo và dẫn dắt dư luận; từ truyền đạt một chiều sang giải thích, đối thoại và thuyết phục; từ sản xuất đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái truyền thông số đồng bộ, đa nền tảng và dựa trên dữ liệu. Trên cơ sở phân tích thực trạng và kết quả khảo sát, bài viết chỉ ra những hạn chế; đề xuất một số gợi mở nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại số hiện nay.

2. Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu gồm: (1) phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu nhằm hệ thống hóa các quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nghiên cứu liên quan về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông; (2) phương pháp phân tích nội dung đối với các văn kiện của Đảng, sản phẩm báo chí và một số số liệu thực tiễn để làm rõ thực trạng, kết quả và những hạn chế trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; (3) phương pháp điều tra xã hội học thông qua khảo sát 104 người trong tháng 5 và 6/2026, bằng cách phát phiếu hỏi cho các học viên lớp trình độ sau đại học ngành báo chí học tại Hà Nội (trong đó, 61 nhà báo tại 15 cơ quan báo chí Việt Nam; và 43 người quan tâm đến lĩnh vực này) nhằm thu thập dữ liệu thực tiễn phục vụ phân tích; (4) phương pháp thống kê, mô tả và so sánh để xử lý, phân tích các số liệu khảo sát và số liệu thứ cấp; (5) phương pháp quy nạp và diễn dịch nhằm khái quát các vấn đề lý luận, từ đó đề xuất các định hướng đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số. Các dữ liệu khảo sát được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, sử dụng tỷ lệ phần trăm để phản ánh xu hướng đánh giá của người trả lời.

3. Kết quả và thảo luận

3.1. Kết quả nghiên cứu

3.1.1. Một số thành tựu

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn xác định công tác tư tưởng là một trong những mặt trận quan trọng, giữ vai trò đi trước mở đường, thống nhất nhận thức và hành động trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Tư tưởng không đúng đắn thì công tác ắt sai lầm” (Hồ Chí Minh, tập 7, 2021). Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ Cương lĩnh, đường lối đổi mới của Đảng mà còn là bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Quán triệt sâu sắc tinh thần đó cùng với quán triệt các Nghị quyết của Đảng trong đó có Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị, thời gian qua, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Đến tháng 12/2025, sau sáp nhập, cả nước còn 733 cơ quan báo chí, gồm 98 báo, 597 tạp chí (trong đó có 304 tạp chí khoa học, chiếm 51% tổng số tạp chí) và 38 đài, đơn vị hoạt động phát thanh, truyền hình (Trần Anh Tú, 2026); với hơn 21.000 nhà báo được cấp thẻ và hàng chục nghìn người làm báo trên cả nước. Mặc dù, số lượng cơ quan báo chí có giảm so với trước nhưng báo chí vẫn tiếp tục khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt trên mặt trận tư tưởng, văn hóa; chủ động tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng; các cơ quan báo chí đã chủ động tuyên truyền việc triển khai các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương; phản ánh sinh động những thành tựu nổi bật của công cuộc đổi mới đất nước; cổ vũ các phong trào thi đua yêu nước, các điển hình tiên tiến; lan tỏa những giá trị tích cực, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đặc biệt, báo chí tích cực đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Nhiều cơ quan báo chí lớn như Báo Nhân Dân, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Báo Quân đội nhân dân, Báo Công an nhân dân… đã xây dựng các chuyên trang, chuyên mục như: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”, “Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch”, “Nhận diện và phản bác”, “Chống diễn biến hòa bình”... thu hút lượng lớn công chúng. Đặc biệt, cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày càng lan tỏa sâu rộng; qua 5 năm (từ năm 2021 đến nay), đã có hơn 1,5 triệu tác phẩm tham gia ở 5 thể loại (báo viết, tạp chí, video clip, phát thanh, truyền hình). Mỗi tác phẩm dự thi đều thể hiện nhận thức, tâm huyết, trách nhiệm và sáng kiến, giải pháp của tác giả, nhóm tác giả đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (Dương Trung Ý, 2025). Những con số trên cho thấy, đã có sự tham gia tích cực của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhà báo, giảng viên, lực lượng vũ trang và các tầng lớp nhân dân trong nhiệm vụ chính trị quan trọng này.        

                                                                                                                      

Hiệu quả của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng còn được thể hiện rõ trong các sự kiện lớn của đất nước như phòng, chống dịch COVID-19; đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; bầu cử Quốc hội khóa XV, triển khai chuyển đổi số quốc gia và đặc biệt là công tác tuyên truyền Đại hội Đảng các khóa và gần đây nhất là Đại hội XIV của Đảng. Thông qua việc phản ánh công khai, minh bạch quá trình xử lý nhiều vụ án kinh tế, tham nhũng nghiêm trọng như các vụ án liên quan đến Việt Á, FLC, Vạn Thịnh Phát hay một số vụ việc sai phạm trong quản lý đất đai, tài chính công… hàng triệu tin, bài, chương trình phát thanh, truyền hình và sản phẩm báo chí đa phương tiện đã được đăng tải trên các nền tảng truyền thống và số, góp phần định hướng dư luận xã hội, phản bác thông tin sai lệch, tạo sự đồng thuận xã hội và giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong bối cảnh Việt Nam hiện có tới 85,6 triệu người dùng internet và 79 triệu định danh mạng xã hội (DataReportal, 2025). Báo chí thời gian qua đã góp phần giúp nhân dân nhận thức rõ quyết tâm chính trị của Đảng trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, không có “vùng cấm”, không có “ngoại lệ” trong xử lý vi phạm. Điều này góp phần quan trọng trong việc củng cố niềm tin xã hội đối với công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hiện nay.         

                                                                                                                                

Trong bối cảnh thông tin ngày càng tràn lan, các cơ quan chức năng đã phát hiện, xử lý hàng nghìn trường hợp tung tin giả, tin sai sự thật về các sự kiện, hiện tượng trong cuộc sống thì báo chí vẫn từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong việc kiểm chứng thông tin, phản bác tin đồn và ổn định tâm lý xã hội. Báo chí đã chú ý đến việc thay đổi, đổi mới phương thức đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Cùng các tác phẩm báo chí truyền thống, nhiều cơ quan báo chí đã phát triển các sản phẩm đa phương tiện như infographic, podcast, longform, video ngắn, tọa đàm trực tuyến, sản phẩm truyền thông trên Facebook, YouTube, TikTok và các nền tảng số khác nhằm tiếp cận hiệu quả hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ. VTV, VOV, Báo Nhân Dân, TTXVN và nhiều cơ quan báo chí khác đã xây dựng các hệ sinh thái truyền thông số, mở rộng phạm vi lan tỏa của thông tin trên không gian mạng. Trong các sự kiện chính trị lớn như Đại hội Đại hội XIV của Đảng, bầu cử Quốc hội khóa XV, triển khai Chương trình chuyển đổi số quốc gia… hàng nghìn tin, bài, chương trình phát thanh - truyền hình và sản phẩm báo chí đa phương tiện đã được triển khai đồng bộ trên tất cả các loại hình báo chí, trên đa nền tảng mạng xã hội của các cơ quan báo chí phụ trách.

Nhiều cơ quan báo chí lớn đạt hàng chục triệu lượt tiếp cận mỗi tháng trên các nền tảng số, góp phần định hướng dư luận, tạo sự đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Theo thống kê, hệ thống VTV đạt trung bình khoảng 5 tỷ lượt xem mỗi tháng trên các nền tảng mạng xã hội, tạo dựng được tương tác ổn định và nguồn thu hiện hữu (Nguyệt Mai, Trần Yến, 2026); hay, riêng nền tảng VTVgo có trên 10 triệu người dùng thường xuyên hằng tháng (Đài truyền hình Việt Nam, 2026); Báo điện tử VTV News đạt trên 30 triệu lượt xem mỗi tháng (Đài truyền hình Việt Nam, 2020)… Những con số này cho thấy báo chí không chỉ giữ vững vai trò chủ lực trên không gian truyền thông số mà thông qua môi trường số, còn góp phần quan trọng trong định hướng dư luận xã hội, tạo sự đồng thuận và củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

3.1.2. Một số hạn chế, bất cập

 Để tìm hiểu về những thành công, hạn chế và yêu cầu trong đổi mới phương thức truyền thông về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, một cuộc khảo sát trong phạm vi 104 nhà báo, nhà truyền thông và người quan tâm đến thông tin về bảo vệ nền tảng tư tưởng trên báo chí hiện nay đã được thực hiện. Mặc dù số lượng chưa nhiều nhưng cũng là gợi mở để hiểu thêm thực tiễn. Một số số liệu cụ thể như sau: 95 người (chiếm 91,3%) cho rằng, tư duy phản ứng của báo chí vẫn là chủ đạo, sự chủ động dẫn dắt chưa cao; 81 người (chiếm 77,9%) cho rằng, báo chí chưa tạo được ưu thế tuyệt đối với thông tin tích cực; 87 người (chiếm 83,7%) cho rằng, một số sản phẩm đấu tranh, phản bác còn thiếu sức thuyết phục; 63 người (chiếm 60,6%) cho rằng, năng lực tác chiến trên không gian mạng chưa đồng đều… Để lập luận cho vấn đề này, chúng tôi đã khảo sát, phân tích thêm thực tiễn báo chí và xin khái quát như sau về những hạn chế của báo chí hiện nay trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng:

Thứ nhất, bài viết mang tính chất phản ứng (phản biện) của báo chí còn chiếm chủ yếu. Điều này thể hiện ở việc, không ít cơ quan báo chí chủ yếu tham gia vào việc phản bác sau khi thông tin xấu độc đã lan truyền rộng. Thực tế, tốc độ lan truyền thông tin trên mạng xã hội tính bằng phút, thậm chí bằng giây. Vì vậy, có thời điểm, khi báo chí chính thống “lên tiếng” thì dư luận nhiều khi đã bị dẫn dắt theo hướng khác. Ví dụ, thời gian qua nhiều tin đồn, thông tin thất thiệt về hoạt động ngân hàng, giá vàng hay các tin giả liên quan đến sắp xếp đơn vị hành chính… đã lan truyền với tốc độ “chóng mặt”, với “độ phủ” rộng lớn một thời gian rồi sau đó mới thấy báo chí “vào cuộc” để phản biện những sai lệch của những thông tin này. Sự chậm trễ khiến hiệu quả định hướng thông tin chưa cao. 

Thứ hai, báo chí chưa tạo được ưu thế, sự thu hút công chúng đến với những thông tin tích cực. Thực tế, mặc dù báo chí đã dành nhiều dung lượng phản ánh các thành tựu phát triển đất nước, các điển hình tiên tiến, những giá trị tốt đẹp trong xã hội, song nhìn chung vẫn chưa tạo được ưu thế tuyệt đối của thông tin tích cực trên không gian truyền thông. Nhiều nội dung còn nặng tính thông báo, thiên về cung cấp thông tin hơn là truyền cảm hứng; chưa thực sự chạm tới cảm xúc và nhu cầu tiếp nhận của công chúng. Các câu chuyện về người tốt, việc tốt, thành tựu đổi mới hay kết quả phòng, chống tham nhũng xuất hiện rời rạc, thiếu tính kết nối và chưa hình thành được dòng thông tin chủ lưu đủ mạnh để dẫn dắt nhận thức xã hội. Trong khi đó, các thông tin tiêu cực, giật gân hoặc gây tranh cãi lại dễ dàng thu hút sự chú ý trên môi trường số. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương thức sản xuất nội dung, lấy công chúng làm trung tâm, kể những câu chuyện tích cực bằng ngôn ngữ hiện đại, đa nền tảng và giàu cảm xúc hơn nhằm nâng cao hiệu quả định hướng dư luận và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

Thứ ba, chất lượng một số sản phẩm đấu tranh, phản bác còn chưa thật thuyết phục. Không ít bài viết thiên về khẳng định và áp đặt nhận định, trong khi hệ thống dữ liệu, bằng chứng thực tiễn và các phân tích định lượng còn chưa được khai thác đầy đủ. Nhiều nội dung còn nặng tính lý luận, với các khái niệm học thuật trừu tượng; ít dẫn chứng từ nghiên cứu độc lập, khảo sát công chúng; chủ yếu dựa vào lập luận định tính; cách diễn đạt chưa được chuyển hóa thành ngôn ngữ truyền thông hiện đại, gần gũi với công chúng trên môi trường số. Trong bối cảnh thông tin lan truyền theo thời gian thực, chính những hạn chế này dẫn tới việc thiếu các sản phẩm phản bác dựa trên dữ liệu đa dạng, câu chuyện sinh động và ngôn ngữ đa phương tiện, nên khiến hiệu quả thuyết phục bị hạn chế.

Thứ tư, năng lực tác chiến trên không gian mạng chưa đồng đều. Trong khi một số cơ quan báo chí trung ương như VTV, VOV, TTXVN, báo Nhân Dân… đã bước đầu làm chủ nền tảng số, xây dựng trung tâm dữ liệu, vận hành hệ sinh thái số đa nền tảng, sử dụng AI trong phân phối nội dung và phân tích hành vi người dùng; có đội ngũ sản xuất nội dung số chuyên nghiệp thì không ít cơ quan báo chí địa phương vẫn chủ yếu vận hành theo mô hình tòa soạn truyền thống thêm một vài trang fanpage, hoặc tiktok được sản xuất đơn giản hoặc biên tập, ngắn gọn lại từ nguồn phát trên nền tảng truyền thống, thiếu hệ thống phân tích dữ liệu người dùng (data analytics), thiếu công cụ giám sát tin giả theo thời gian thực. Một số liệu khác, theo Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) kết quả đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số báo chí năm 2025, trong đó, có 33 đơn vị đạt mức Xuất sắc (tăng 8,71% so với năm 2024); 57 đơn vị đạt mức Tốt; 31 đơn vị đạt mức Khá; 9 đơn vị đạt mức Trung bình (giảm 3,87% so với năm 2024); và 47 đơn vị đạt mức Yếu (giảm 12,09% so với năm 2024) (Văn Toản, 2025)…Trong bối cảnh AI tạo sinh, deepfake và thuật toán nền tảng xuyên biên giới phát triển mạnh, sự không đồng đều và sự trưởng thành chuyển đổi số chưa cao như nêu trên là những thách thức lớn đối với nhiệm vụ định hướng dư luận và bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng.

3.2. Thảo luận

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn về công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số hiện nay, phần thảo luận tập trung phân tích các vấn đề cốt lõi đang đặt ra, làm rõ nguyên nhân của những điểm nghẽn; hàm ý từ các dữ liệu khảo sát:

Thứ nhất, có sự “xung đột” giữa tư duy truyền thông phản ứng và yêu cầu chủ động dẫn dắt trong không gian số.

Kết quả khảo sát cho thấy một tỷ lệ lớn (91,3%) nhà báo và chuyên gia nhận định rằng tư duy phản ứng của báo chí vẫn chiếm ưu thế, trong khi năng lực chủ động dẫn dắt chưa cao. Điều này xuất phát từ thực tế là tốc độ lan truyền thông tin trên không gian mạng được tính bằng giây, trong khi các cơ quan báo chí truyền thống đôi khi vẫn bị ràng buộc bởi quy trình biên tập với nhiều tầng nấc. Khoảng trống thông tin xuất hiện trong các sự kiện nhạy cảm (như thị trường tài chính, tài sản, sắp xếp đơn vị hành chính) đã tạo cơ hội cho các đối tượng xấu phát tán tin giả trước khi báo chí chính thống kịp “lên tiếng”. Do đó, thảo luận này khẳng định sự dịch chuyển từ tư duy “xử lý hậu quả” sang “chủ động kiến tạo dòng thông tin chủ lưu” là yêu cầu sống còn nhằm giành thế chủ động trên mặt trận tư tưởng.

Thứ hai, còn nhiều thách thức trong việc tạo ưu thế thông tin tích cực và hiện đại hóa sản phẩm đấu tranh, phản bác.

Mặc dù hệ thống báo chí đã dành nhiều dung lượng tuyên truyền các thành tựu đất nước, có tới 77,9% ý kiến khảo sát cho rằng báo chí chưa tạo được ưu thế tuyệt đối đối với thông tin tích cực, và 83,7% đánh giá các sản phẩm đấu tranh phản bác còn thiếu sức thuyết phục. Nguyên nhân là do nhiều tin, bài còn nặng tính thông báo một chiều, thiếu các dữ liệu định lượng, nghiên cứu độc lập hoặc các câu chuyện truyền cảm hứng mang hơi thở thực tiễn. Các sản phẩm mang tính lý luận hàn lâm thường khó cạnh tranh với những thông tin giật gân, trực quan trên mạng xã hội. Điều này đòi hỏi báo chí phải đổi mới căn bản phương thức sản xuất nội dung: kết hợp giữa lập luận chính trị sắc bén với báo chí dữ liệu, kể chuyện đa phương tiện (storytelling) và ngôn ngữ gần gũi với công chúng trẻ.

Thứ ba, có sự chưa đồng đều về năng lực tác chiến số giữa các cơ quan báo chí trong hệ sinh thái truyền thông.

Khảo sát với 60,6% ý kiến nhấn mạnh năng lực tác chiến trên không gian mạng chưa đồng đều đã phản ánh một thực trạng đáng lưu ý. Trong khi các cơ quan báo chí chủ lực quốc gia (như VTV, VOV, TTXVN, Báo Nhân Dân) đã xây dựng được các hệ sinh thái số quy mô lớn với hàng tỷ lượt xem mỗi tháng và ứng dụng AI trong phân phối nội dung, thì phần lớn báo chí địa phương vẫn lúng túng do hạ tầng kỹ thuật lạc hậu và thiếu các công cụ giám sát, phân tích dữ liệu. Sự phân hóa này đòi hỏi phải thiết lập một cơ chế liên thông, chia sẻ dữ liệu và nền tảng công nghệ dùng chung trong toàn hệ thống báo chí nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp đủ sức đối phó với các chiến dịch phát tán thông tin sai lệch xuyên biên giới.

Trên cơ sở thảo luận nêu trên, xin gợi mở một số giải pháp nhằm đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông:

Một là, cần đổi mới tư duy truyền thông từ phản ứng, xử lý thông tin sang chủ động kiến tạo và dẫn dắt dư luận xã hội. Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ thực hiện theo phương thức phản ứng khi thông tin sai trái đã lan truyền, mà cần chủ động kiến tạo môi trường thông tin, định hướng nhận thức và dẫn dắt dư luận xã hội. Đây là sự chuyển đổi từ tư duy xử lý tình huống sang tư duy chiến lược, trong đó “xây” là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài, còn “chống” được tiến hành thường xuyên, có trọng tâm và hiệu quả.

Các cơ quan báo chí cần chủ động phát hiện những vấn đề công chúng quan tâm, dự báo các chủ đề có thể phát sinh tranh luận và cung cấp thông tin chính thống ngay từ đầu. Cần hạn chế khoảng trống thông tin bằng việc công khai kịp thời chủ trương, chính sách, quá trình tổ chức thực hiện và những vấn đề đang được cơ quan chức năng xem xét, xử lý. Đây là điều kiện quan trọng để ngăn ngừa tin giả, thông tin sai lệch và những suy diễn thiếu căn cứ.

Để dẫn dắt dư luận, báo chí cần chủ động thiết lập chương trình nghị sự truyền thông, lựa chọn những vấn đề có ý nghĩa đối với đất nước, nhân dân và sự phát triển xã hội. Các thành tựu, giá trị tích cực, nhân tố mới và những câu chuyện phản ánh hiệu quả đường lối đổi mới cần được phát hiện, lý giải và lan tỏa bằng phương thức hấp dẫn, có chiều sâu. “Phủ xanh” thông tin tích cực không có nghĩa là né tránh hạn chế, mà phải phản ánh khách quan cả kết quả, khó khăn và hướng khắc phục.

Các cơ quan báo chí chủ lực quốc gia cần giữ vai trò trung tâm trong cung cấp thông tin, giải thích những vấn đề lớn và tạo nguồn nội dung đáng tin cậy cho hệ thống truyền thông. Đồng thời, báo chí phải chuyển từ truyền đạt một chiều sang giải thích, đối thoại, thuyết phục; từ yêu cầu công chúng tiếp nhận sang chủ động tìm hiểu nhu cầu và hành vi thông tin của họ.

Hai là, cần xây dựng hệ sinh thái truyền thông số thống nhất, đồng bộ và có khả năng lan tỏa. Hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ phụ thuộc vào từng cơ quan báo chí riêng lẻ mà cần sự phối hợp của cả hệ sinh thái truyền thông, bao gồm các chủ thể sản xuất nội dung, cơ quan quản lý, cơ sở dữ liệu, hạ tầng công nghệ, kênh phân phối và mạng lưới chuyên gia. Vì vậy, cần khắc phục tình trạng thông tin phân tán, thiếu liên thông và phối hợp. Cụ thể: Trước hết, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan Đảng, cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan báo chí và các tổ chức chính trị – xã hội trong cung cấp, xác minh và phân phối thông tin. Đối với những vấn đề lớn, nhạy cảm, phải xác định rõ cơ quan chủ trì, đầu mối phát ngôn, nguồn dữ liệu và trách nhiệm cập nhật. Sự thống nhất về thông tin cốt lõi cần đi cùng với đa dạng hóa cách thể hiện, tránh tình trạng nhiều cơ quan đăng tải nội dung giống nhau, thiếu sáng tạo.

Tiếp theo, các cơ quan báo chí chủ lực cần phát triển thành trung tâm sản xuất, phân phối nội dung, cung cấp dữ liệu, tài liệu kiểm chứng và sản phẩm truyền thông cho toàn hệ thống. Việc chia sẻ nguồn tin, đồ họa, video và sản phẩm đa phương tiện sẽ tiết kiệm nguồn lực, tăng tốc độ phản ứng và bảo đảm tính thống nhất. Đồng thời, cần kết nối chặt chẽ giữa báo chí trung ương với địa phương để phát hiện, xác minh và xử lý nhanh những vấn đề phát sinh từ cơ sở.

Hệ sinh thái truyền thông số cần được xây dựng trên nền tảng tòa soạn hội tụ, quy trình sản xuất đa nền tảng. Nội dung không chỉ được đăng lại từ sản phẩm truyền thống mà phải điều chỉnh ngôn ngữ, thời lượng, hình thức và phương thức tương tác phù hợp với từng nền tảng. Về lâu dài, cần phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung, hạ tầng lưu trữ, công cụ phân tích và nền tảng phân phối do Việt Nam chủ động quản lý, tạo sức mạnh tổng hợp trong định hướng dư luận xã hội.

Ba là, đổi mới nội dung và phương thức sản xuất sản phẩm báo chí về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo hướng hiện đại, phù hợp với công chúng số. Đổi mới không chỉ là gia tăng số lượng bài viết, chuyên trang, chuyên mục mà quan trọng hơn là đổi mới cách chọn đề tài, xây dựng thông điệp, tổ chức sản xuất và phân phối nội dung, bảo đảm tính chính xác, hấp dẫn và phù hợp nhu cầu công chúng.

Cần chuyển từ tuyên truyền chủ yếu mang tính truyền đạt sang giải thích, đối thoại và thuyết phục. Báo chí không chỉ thông tin về chủ trương, chính sách mà cần làm rõ cơ sở ban hành, tác động và lợi ích đối với người dân, doanh nghiệp và đất nước. Những vấn đề lý luận, chính trị phải được diễn đạt bằng ngôn ngữ rõ ràng, hạn chế lối trình bày nặng tính văn bản, thiếu dữ liệu và dẫn chứng. Nội dung cần dựa trên dữ liệu và thực tiễn đời sống. Những thành tựu phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng Đảng, cải cách bộ máy, chuyển đổi số, an sinh và đối ngoại phải được phản ánh bằng kết quả cụ thể, nguồn dữ liệu đáng tin cậy và những câu chuyện người thật, việc thật. Những chuyển biến trong đời sống là bằng chứng thuyết phục, góp phần củng cố niềm tin và phản bác các luận điệu phủ nhận thành tựu đất nước.

Đối với nội dung phản bác, cần tránh phê phán chung chung hoặc chỉ gắn nhãn thông tin là “sai trái”, “xấu độc”. Mỗi sản phẩm phải chỉ rõ nội dung bị xuyên tạc, cắt ghép, đặt sai bối cảnh; cung cấp bằng chứng đối chiếu và hướng dẫn công chúng kiểm chứng. Đồng thời, cần phân hóa nội dung theo nhóm công chúng: chú trọng chiều sâu lý luận đối với cán bộ, đảng viên, giới nghiên cứu; sử dụng video ngắn, podcast, đồ họa và ngôn ngữ gần gũi đối với thanh niên, sinh viên.

Quy trình sản xuất cần chuyển sang tổ chức theo chủ đề, theo gói nội dung đa phương tiện; phát triển báo chí dữ liệu, báo chí giải pháp, sản phẩm kiểm chứng và ứng dụng AI có kiểm soát. Hiệu quả không chỉ đo bằng lượt xem mà còn bằng mức độ hiểu, tin cậy và thay đổi nhận thức của công chúng.

Bốn là, cần nâng cao năng lực phát hiện sớm, cảnh báo kịp thời và phản bác hiệu quả thông tin sai trái, thù địch. Trong môi trường số, thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng, ngày càng tinh vi dưới tác động của trí tuệ nhân tạo và công nghệ giả mạo. Vì vậy, cần chuyển từ phát hiện thủ công, phản ứng sau sự việc sang giám sát chủ động, cảnh báo sớm và xử lý theo quy trình thống nhất. Cần xây dựng hệ thống theo dõi, phân tích thông tin trên không gian mạng nhằm nhận diện những chủ đề đang hình thành, từ khóa tăng trưởng bất thường, tài khoản có ảnh hưởng và biến động thái độ công chúng. Công nghệ AI có thể hỗ trợ phát hiện tín hiệu, nhưng việc đánh giá bản chất và mức độ nguy hiểm của thông tin phải do đội ngũ có chuyên môn thực hiện. Đồng thời, cần hình thành cơ chế cảnh báo theo cấp độ, căn cứ vào tính chất nội dung, quy mô lan truyền, nhóm công chúng chịu tác động và nguy cơ khủng hoảng. Cơ chế này giúp tránh tình trạng chậm phản ứng hoặc phản ứng quá mức, vô tình khuếch đại thông tin sai lệch. Tùy trường hợp, có thể lựa chọn giải thích, kiểm chứng, đối thoại, phản bác trực diện hoặc áp dụng biện pháp pháp lý.

Tiếp nữa, phải rút ngắn thời gian xác minh và cung cấp thông tin chính thống. Khi chưa thể công bố đầy đủ, cơ quan chức năng cần cung cấp thông tin ban đầu và tiếp tục cập nhật nhằm hạn chế suy diễn, tin đồn. Nội dung xử lý nên triển khai theo nhiều tầng, từ thông tin ngắn gọn đến phân tích chuyên sâu, có bằng chứng và nguồn đối chứng rõ ràng.

Đặc biệt, cần nhận diện các chiến dịch sử dụng tài khoản tự động, mạng lưới phối hợp và nội dung do AI tạo ra; phân tích nguồn phát tán, cấu trúc lan truyền thay vì chỉ phản bác từng bài đăng. Sau mỗi sự việc lớn, cần đánh giá hiệu quả phản ứng, phối hợp và tác động dư luận để hoàn thiện quy trình xử lý.

Năm là, cần phát triển đội ngũ cán bộ, nhà báo và lực lượng truyền thông có bản lĩnh chính trị, năng lực số và tư duy truyền thông hiện đại. Công nghệ và dữ liệu chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi đội ngũ có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, kiến thức chuyên môn và khả năng thích ứng với môi trường số. Vì vậy, cần kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo lý luận chính trị, nghiệp vụ báo chí và năng lực công nghệ.

Việc bồi dưỡng lý luận phải gắn với tình huống thực tiễn, giúp nhà báo vận dụng quan điểm, đường lối của Đảng để giải thích những vấn đề mới, nhận diện thông tin xuyên tạc. Đồng thời, cần đào tạo kỹ năng tìm kiếm nâng cao, kiểm chứng nguồn tin, phân tích dữ liệu, xác minh hình ảnh, video, nhận diện tài khoản giả và đánh giá sự lan truyền thông tin.

Kỹ năng sản xuất đa phương tiện cần trở thành năng lực cơ bản, giúp nhà báo phát triển bài phân tích, video ngắn, podcast, đồ họa và sản phẩm tương tác phù hợp từng nhóm công chúng. Ứng dụng AI phải đi cùng yêu cầu kiểm chứng, bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm của con người đối với sản phẩm cuối cùng.

Cần chú trọng kỹ năng đối thoại, xử lý phản hồi, tranh luận bằng lý lẽ và ứng phó khủng hoảng trên không gian mạng. Hoạt động đào tạo nên phân tầng theo vị trí việc làm, tăng cường diễn tập tình huống tin giả, video giả mạo và khủng hoảng truyền thông.

Mỗi cơ quan báo chí cần xây dựng đội ngũ chuyên sâu theo lĩnh vực, mạng lưới chuyên gia tham vấn nhanh; có cơ chế thu hút nhân lực công nghệ, dữ liệu và bảo vệ nhà báo trước hành vi quấy rối, giả mạo, tấn công mạng. Đây là nền tảng nâng cao năng lực bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Sáu là, cần nâng cao năng lực truyền thông, giáo dục kỹ năng số và xây dựng sức đề kháng thông tin trong xã hội. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng và báo chí mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp nhận, đánh giá và chia sẻ thông tin của người dân. Khi mỗi cá nhân đều có thể sản xuất, phát tán nội dung, thiếu kỹ năng kiểm chứng sẽ dễ dẫn đến việc vô tình tiếp tay cho tin giả và thao túng dư luận.

Sức đề kháng thông tin thể hiện ở khả năng nhận diện nguồn tin đáng tin cậy, phát hiện dấu hiệu sai lệch, kiểm soát cảm xúc và kiểm chứng trước khi chia sẻ. Báo chí cần tăng cường chuyên mục nhận diện tin giả, hướng dẫn kiểm tra nguồn tin, cảnh báo lừa đảo và giải thích cách thông tin bị bóp méo, giúp công chúng chủ động tự bảo vệ trước thông tin sai lệch.

Xây dựng sức đề kháng thông tin phải gắn với củng cố niềm tin đối với báo chí thông qua chất lượng thông tin, sự minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đồng thời, cần mở rộng kênh tiếp nhận yêu cầu kiểm chứng từ người dân; phát huy vai trò của chuyên gia, người có ảnh hưởng và quản trị viên cộng đồng. Khi công chúng có kỹ năng kiểm chứng và chia sẻ thông tin có trách nhiệm, xã hội sẽ hình thành cơ chế phòng vệ bền vững trước thông tin sai trái, thù địch.

4. Kết luận

Giữ gìn, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng có ý nghĩa quyết định đối với sự ổn định chính trị, sự phát triển bền vững và tương lai của dân tộc. Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự cường dân tộc và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc. Đó là cách để báo chí Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trên mặt trận tư tưởng, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; tạo nền tảng tinh thần vững chắc để đất nước tự tin bước vào kỷ nguyên phát triển mới./.

Trích dẫn bài báo

Đinh Thị Xuân Hòa. Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông 2026, 32(11):—. DOI:https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html
Đinh Thị Xuân Hòa. Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, 2026, 32, —, https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html.
Đinh Thị Xuân Hòa (2026). Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số. Tập 32, Số 11 (2026), 32(11), —. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html
Đinh Thị Xuân Hòa. Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, 2026, v. 32, n. 11, p. —. Disponível em: https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html.
Đinh Thị Xuân Hòa. "Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số." Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông 32, no. 11 (2026): —. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html.
Đinh Thị Xuân Hòa (2026) 'Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số'. Tập 32, Số 11 (2026), 32(11), —. Available at: https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html.
Đinh Thị Xuân Hòa, "Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số," Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, vol. 32, no. 11, pp. —, 2026. [Online]. Available: https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html
Đinh Thị Xuân Hòa. "Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số." Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông, vol. 32, no. 11, 2026, pp. —.
Đinh Thị Xuân Hòa. "Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số." Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông 32, no. 11 (2026): —. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html.
Đinh Thị Xuân Hòa. Đổi mới phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số. Tạp chí Lý luận Chính trị và Truyền thông. 2026;32(11):—. Available from: https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/doi-moi-phuong-thuc-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-bao-chi%2C-truyen-thong-trong-ky-nguyen-so-p32191.html
Thống kê truy cập
Online: 124
Hôm nay: 3.173
Hôm qua: 244
Tổng: 9.377.685
Liên kết hữu ích