Xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” cho người dân Thủ đô Hà Nội - nền tảng hình thành “chiến sĩ số” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng hiện nay

1. Đặt vấn đề

Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và quá trình chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc đời sống chính trị - xã hội cũng như phương thức tiếp nhận thông tin của người dân. Trong bối cảnh đó, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị ngày càng triệt để lợi dụng KGM để chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng thông qua phát tán tin giả, tin xấu độc, xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, kích động tâm lý hoài nghi và thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, địa bàn trọng điểm về tư tưởng, văn hóa, truyền thông và dư luận xã hội, với 8.499.038 người (Chi cục Dân số Hà Nội, 2025), Hà Nội đòi hỏi phải đi đầu trong xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” cho người dân trên KGM. Đây không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng mà còn là nhiệm vụ chiến lược gắn với xây dựng công dân số, xã hội số và văn hóa số trong kỷ nguyên mới.

2. Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử dụng tổng hợp các phương pháp như: phân tích, tổng hợp tài liệu nhằm làm rõ cơ sở lý luận về xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” cho người dân trên KGM; phương pháp thống kê, so sánh, đặc biệt là điều tra xã hội học được thực hiện vào tháng 7/2026 với 300 người dân tại 03 xã (Thanh Trì, Thư Lâm và Đông Anh, thành phố Hà Nội) để khảo sát thực trạng (năng lực nhận diện và đánh giá thông tin; năng lực phân tích, phản biện; bản lĩnh chính trị; niềm tin chính trị; khả năng tự điều chỉnh hành vi và đấu tranh trên KGM); đồng thời vận dụng phương pháp logic và lịch sử để luận giải các vấn đề đặt ra, làm cơ sở đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng “sức đề kháng tư tưởng”, hình thành đội ngũ “chiến sĩ số” cho người dân Thủ đô trên KGM.

Bài viết tập trung nghiên cứu việc xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” cho người dân trên KGM ở Thủ đô Hà Nội trong khoảng thời gian từ năm 2020 đến nay.

3. Kết quả và thảo luận

3.1. Kết quả nghiên cứu

3.1.1. Âm mưu, phương thức, thủ đoạn chống phá trên không gian mạng và yêu cầu đặt ra hiện nay

KGM là môi trường xã hội đặc biệt được hình thành trên nền tảng hạ tầng công nghệ thông tin, internet, mạng viễn thông, hệ thống máy tính, cơ sở dữ liệu và các nền tảng số kết nối toàn cầu, nơi diễn ra quá trình tạo lập, truyền tải, lưu trữ, chia sẻ và tương tác thông tin giữa các cá nhân, tổ chức và quốc gia. KGM không chỉ là phạm vi kỹ thuật của các hoạt động trực tuyến mà còn là “không gian xã hội số”, tác động trực tiếp đến đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và tư tưởng của mỗi quốc gia.

Hiện nay, “các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị tăng cường chống phá” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026). Trong đó, chống phá trên KGM với âm mưu, phương thức và thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp. Chúng ra sức phủ nhận những giá trị của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; phủ định các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; xuyên tạc cho rằng Việt Nam lựa chọn con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội là sai lầm, duy ý chí, trái với quy luật phát triển chung của nhân loại. Bên cạnh đó, chúng triệt để lợi dụng những vấn đề liên quan đến dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo; khai thác các vụ việc phức tạp, nhạy cảm hoặc những hạn chế, bất cập trong đời sống xã hội để bóp méo bản chất vấn đề, từ đó kích động dư luận và gây tâm lý hoài nghi trong nhân dân.

Riêng đối với Thủ đô, lợi dụng các dự án quy hoạch đô thị (dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, khu Đô thị thể thao Olimpic), giao thông (đường vành đai 1, 2, 3,5 và 4) hoặc giải phóng mặt bằng... để kích động người dân khiếu kiện, gây mất ổn định an ninh trật tự tại địa phương. Đáng chú ý, bằng việc khai thác tâm lý đám đông, xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, thiếu kiểm chứng của một bộ phận người dùng mạng, các thế lực chống phá đã tạo ra nhiều “điểm nóng truyền thông”, thúc đẩy hiệu ứng lan truyền tiêu cực trên KGM.

Đáng chú ý, phương thức và thủ đoạn chống phá trên KGM đã có sự thay đổi đáng kể theo hướng “mềm hóa”, “phi chính trị hóa” nội dung nhằm giảm sự cảnh giác của người tiếp nhận thông tin. Nếu trước đây các luận điệu thường mang tính cực đoan, công khai thì hiện nay nhiều nội dung được ngụy trang dưới dạng chia sẻ đời sống, bình luận xã hội, clip giải trí, livestream hoặc các phát ngôn mang tính “phản biện”, “góc nhìn cá nhân” để từng bước tác động vào nhận thức xã hội. Các đối tượng còn lợi dụng sức ảnh hưởng của một số KOLs, người nổi tiếng, các tài khoản có lượng tương tác lớn nhằm dẫn dắt dư luận, tạo hiệu ứng truyền thông và khuếch đại thông tin sai lệch. Bên cạnh đó, thủ đoạn cắt ghép hình ảnh, chỉnh sửa video, xuyên tạc phát ngôn, tạo dựng bối cảnh giả ngày càng phổ biến. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ deepfake và các công cụ tạo nội dung tự động tiếp tục bị lợi dụng để sản xuất tin giả, video giả, giọng nói giả với mức độ chân thực cao, gây khó khăn cho việc nhận diện và kiểm chứng thông tin.

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên KGM đang đặt ra những yêu cầu mới ngày càng toàn diện, cấp thiết hơn. Trước hết, cần làm cho mỗi một người dân nhận thức rõ KGM đã trở thành mặt trận đấu tranh tư tưởng trực diện. Cùng với đó, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Đồng thời, cần xây dựng vững chắc “thế trận lòng dân trên KGM”, hình thành “sức đề kháng tư tưởng” cho nhân dân trước các thông tin xấu độc. Khi mỗi người dân trở thành một “chiến sĩ số”, một “lá chắn tư tưởng” trên môi trường số sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

3.1.2. “Sức đề kháng tư tưởng” của người dân Thủ đô Hà Nội

“Sức đề kháng tư tưởng” có thể được hiểu là khả năng của cá nhân hoặc cộng đồng trong việc nhận diện, sàng lọc, miễn dịch, chống lại những quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc và các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức, niềm tin, lý tưởng.

Trong bối cảnh KGM trở thành môi trường quan trọng của đời sống xã hội, sức đề kháng tư tưởng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với người dân Thủ đô. Đây là cơ sở giúp mỗi cá nhân chủ động nhận diện, sàng lọc và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc; đồng thời giữ vững bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Sức đề kháng tư tưởng còn góp phần hình thành “chiến sĩ số” cho người dân Thủ đô, nâng cao ý thức bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững ổn định chính trị - xã hội, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và xây dựng KGM lành mạnh, văn minh, đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên số.

Trong những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Thành ủy Hà Nội, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, nỗ lực của mỗi một người dân, “sức đề kháng tư tưởng” của người dân Thủ đô Hà Nội trên KGM đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đáp ứng yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới, cụ thể:

Một là, năng lực nhận diện các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc, tin giả và nội dung xuyên tạc của người dân Hà Nội trên KGM đã có những chuyển biến tích cực. Có 52% người dân được hỏi khẳng định ở mức tốt và 30% ở mức rất tốt về ý thức phân biệt thông tin chính thống với thông tin sai lệch, nhận diện được các thủ đoạn lợi dụng KGM để chống phá Đảng, Nhà nước.

Hai là, năng lực phân tích, đánh giá thông tin và phản biện của người dân Hà Nội từng bước được cải thiện nhờ khả năng tiếp cận các nguồn thông tin đa chiều và sự phát triển của truyền thông chính thống trên nền tảng số. Có 73% người được hỏi đã chủ động đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, hình thành tư duy phản biện và tích cực trao đổi, làm rõ các vấn đề được dư luận quan tâm.

Ba là, bản lĩnh chính trị của người dân Hà Nội nhìn chung được giữ vững, thể hiện ở ý thức bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và không dễ bị lôi kéo bởi các luận điệu xuyên tạc. Qua khảo sát, có 48% người được hỏi khẳng định ở mức tốt và 39% ở mức rất tốt. Đây là nền tảng quan trọng góp phần nâng cao sức đề kháng tư tưởng, khả năng miễn dịch trong bối cảnh các hoạt động chống phá trên KGM ngày càng tinh vi.

Bốn là, tuyệt đại bộ phận người dân Hà Nội có niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước và những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước. Có 51% và 49% người được hỏi khẳng định tin và rất tin tưởng vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Năm là, ý thức sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm của người dân Hà Nội từng bước được nâng cao. Có đến 72% người được hỏi khẳng định đã chủ động lựa chọn các nguồn thông tin chính thống để tiếp cận, hạn chế chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, tích cực lan tỏa các giá trị tích cực và tham gia báo cáo, phản ánh các tài khoản, nội dung vi phạm trên KGM.

Bên cạnh những ưu điểm, “sức đề kháng tư tưởng” của một bộ phận người dân Thủ đô trên KGM vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, cụ thể như sau:

Một là, một bộ phận người dân còn thiếu kỹ năng số, hạn chế về năng lực nhận diện, kiểm chứng thông tin trên KGM. Có một bộ phận người dùng mạng vẫn tiếp nhận và đánh giá thông tin mang tính cảm tính, chịu ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông và thuật toán lan truyền của mạng xã hội; kỹ năng phản biện còn thiếu cơ sở lý luận và thực tiễn, chưa đủ khả năng nhận diện bản chất của những thông tin được ngụy trang tinh vi. Qua khảo sát, có 2% người được hỏi tự nhận mình yếu và 16% ở mức trung bình trong nhận diện thông tin.

Hai là, khả năng “miễn nhiễm” trước những tác động tiêu cực của thông tin trên môi trường số ở một bộ phận người dân chưa thật sự bền vững. Khi xuất hiện các vấn đề phức tạp, nhạy cảm hoặc các sự kiện thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, vẫn còn hiện tượng dao động trong nhận thức, bị chi phối bởi cảm xúc hoặc tác động của tâm lý đám đông. Có 3% số người được hỏi tự nhận vẫn còn yếu, mơ hồ, dao động và 10% phân vân trước những thông tin tiêu cực. Điều này cho thấy cần tiếp tục bồi dưỡng, giáo dục nâng cao năng lực, kỹ năng số, bản lĩnh chính trị cho người dân.

Ba là, mặc dù nhận diện được các quan điểm sai trái, thù địch, nhưng vẫn còn một bộ phận người dân có tâm lý ngại đấu tranh, né tránh phản biện hoặc thiếu bản lĩnh chính trị trên KGM. Trước các thông tin sai trái, quan điểm xuyên tạc hay các cuộc tranh luận liên quan đến vấn đề chính trị - xã hội, nhiều người lựa chọn thái độ im lặng, thờ ơ hoặc “đứng ngoài cuộc” thay vì chủ động lên tiếng bảo vệ quan điểm đúng đắn. Khi được hỏi về nội dung này, vẫn còn 5% người dân tự nhận mức yếu và 23% nhận mức trung bình, chưa thực sự chủ động đấu tranh với thông tin sai trái, thù địch trên KGM.

Những hạn chế trên xuất phát từ các nguyên nhân khách quan như: Thứ nhất, sự phát triển quá nhanh của công nghệ số, internet và trí tuệ nhân tạo (AI) công nghệ deepfake, giả giọng nói, cắt ghép hình ảnh và video. Thứ hai, cơ chế vận hành của các nền tảng mạng xã hội hiện nay với “buồng vang” thông tin, thuật toán ưu tiên nội dung gây sốc, gây tranh cãi và kích thích cảm xúc người dùng. Thứ ba, âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động chống phá của các thế lực thù địch trên KGM thường xuyên thay đổi tinh vi, xảo quyệt.

Bên cạnh đó, có các nguyên nhân chủ quan như: Thứ nhất, công tác giáo dục lý luận chính trị, truyền thông số và nâng cao kỹ năng “miễn dịch thông tin” cho người dân chưa theo kịp sự phát triển của công nghệ và thủ đoạn chống phá. Thứ hai, đến nay vẫn chưa hình thành được mạng lưới “công dân số tích cực” rộng khắp, có khả năng lan tỏa thông tin chính thống và chủ động đấu tranh với các quan điểm sai trái trên KGM. Thứ ba, sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội và các cơ quan quản lý trong giáo dục, định hướng và bảo vệ người dân trên KGM còn thiếu chặt chẽ, chưa đồng bộ và hiệu quả chưa cao.

3.1.3. Giải pháp xây dựng “sức đề kháng tư tưởng”, hình thành đội ngũ “chiến sĩ số” cho người dân Thủ đô Hà Nội trên không gian mạng hiện nay

“Chiến sĩ số” là chủ thể có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức, năng lực số và kỹ năng truyền thông số, chủ động khai thác, chia sẻ và định hướng thông tin trên KGM; đồng thời tích cực đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững an ninh tư tưởng và xây dựng KGM an toàn, văn minh.

“Sức đề kháng tư tưởng” và “chiến sĩ số” là hai khái niệm có mối quan hệ hữu cơ, bổ trợ và tác động qua lại lẫn nhau trong quá trình xây dựng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên KGM. Trong đó, “sức đề kháng tư tưởng” là năng lực bên trong, còn “chiến sĩ số” là biểu hiện bên ngoài thông qua hành động trên KGM.

Có thể khẳng định, “sức đề kháng tư tưởng” là tiền đề hình thành “chiến sĩ số”. Một cá nhân chỉ có thể trở thành chiến sĩ số khi có bản lĩnh chính trị vững vàng, khả năng nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, có niềm tin vào nền tảng tư tưởng của Đảng và đủ năng lực tự bảo vệ trước các tác động tiêu cực trên KGM. Nếu thiếu sức đề kháng tư tưởng, dù có năng lực công nghệ và kỹ năng số tốt, chủ thể vẫn có thể bị chi phối hoặc vô tình lan truyền thông tin sai lệch. Ngược lại, “chiến sĩ số” là sự phát triển ở trình độ cao hơn của “sức đề kháng tư tưởng”. Nếu sức đề kháng tư tưởng chủ yếu thể hiện khả năng tự bảo vệ, thì chiến sĩ số còn chủ động lan tỏa thông tin chính thống, định hướng dư luận, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh. Đồng thời, quá trình thực hiện vai trò chiến sĩ số cũng tiếp tục củng cố bản lĩnh chính trị, tư duy phản biện và khả năng miễn nhiễm trước thông tin xấu độc.

Trước những tác động ngày càng phức tạp của KGM, việc xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” cho người dân Thủ đô trở thành yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay. Điều đó đòi hỏi phải từng bước chuyển hóa từ “người dùng mạng” thụ động sang “chiến sĩ số” chủ động, có bản lĩnh chính trị, kỹ năng số và trách nhiệm xã hội trên KGM. Qua nghiên cứu, cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp sau:

Một là, nhóm giải pháp nâng cao năng lực nhận diện và miễn dịch thông tin xấu độc cho người dân

Việc nâng cao năng lực nhận diện và hình thành khả năng “miễn dịch thông tin” cho người dân Thủ đô là giải pháp có ý nghĩa nền tảng nhằm tăng cường sức đề kháng tư tưởng trên KGM. Thời gian tới, các cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đoàn thể trên địa bàn Thủ đô cần thực hiện:

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, giúp người dân nhận thức đầy đủ về vị trí, vai trò của KGM trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; đồng thời nâng cao hiểu biết về âm mưu, phương thức, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, phản động và cơ hội chính trị trên môi trường số. Nội dung tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng ngắn gọn, trực quan, đa phương tiện, phù hợp với từng nhóm đối tượng, phát huy thế mạnh các nền tảng số và mạng xã hội để truyền tải thông tin chính thống, góp phần củng cố bản lĩnh chính trị và niềm tin của người dân.

Thứ hai, tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng nhận diện tin giả, thông tin xấu độc; kỹ năng kiểm chứng, đối chiếu và đánh giá độ tin cậy của nguồn tin; kỹ năng sử dụng các công cụ số hỗ trợ xác minh thông tin và bảo đảm an toàn khi tham gia môi trường mạng. Đặc biệt, trong bối cảnh AI tạo sinh và công nghệ Deepfake phát triển mạnh, cần cập nhật thường xuyên những phương thức tạo lập và lan truyền thông tin giả để nâng cao khả năng tự bảo vệ của người dân trước các thủ đoạn chống phá mới.

Thứ ba, xây dựng và phát huy văn hóa ứng xử trên KGM, hình thành thói quen tiếp nhận thông tin có chọn lọc, ứng xử văn minh và sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm. Mỗi người dân cần được định hướng thực hiện nguyên tắc “kiểm chứng trước khi tin, suy nghĩ trước khi chia sẻ”, hạn chế bình luận hoặc lan truyền thông tin theo cảm tính, theo xu hướng đám đông hoặc vì mục đích câu tương tác. Đồng thời, cần khuyến khích lan tỏa các giá trị tích cực, thông tin chính thống và tinh thần trách nhiệm của công dân trong môi trường số.

Thứ tư, phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc hình thành “miễn dịch thông tin” cho người dân. Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành ý thức sử dụng KGM an toàn; nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng truyền thông và đạo đức số; cơ quan, đơn vị cần thường xuyên cập nhật thông tin, bồi dưỡng kiến thức về an ninh mạng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; các tổ chức đoàn thể cần phát huy vai trò tuyên truyền, hướng dẫn và xây dựng các mô hình, diễn đàn, cộng đồng số tích cực.

Hai là, nhóm giải pháp chuyển hóa công dân Thủ đô có “sức đề kháng tư tưởng” thành các “chiến sĩ số”

Để phát huy vai trò của người dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên KGM, cần chuyển hóa công dân Thủ đô có “sức đề kháng tư tưởng” thành các “chiến sĩ số” - những chủ thể không chỉ có khả năng tự miễn dịch trước thông tin xấu độc mà còn chủ động lan tỏa thông tin tích cực, định hướng dư luận và tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái trên KGM. Để thực hiện được điều đó, thời gian tới cần:

Thứ nhất, phát huy vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng, hiệu lực quản lý của chính quyền và vai trò tập hợp, vận động của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng lực lượng nòng cốt trên KGM. Các cấp ủy, chính quyền cần đưa nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên KGM vào chương trình, kế hoạch công tác hằng năm; quan tâm phát hiện, bồi dưỡng và phát huy những cá nhân có bản lĩnh chính trị, năng lực số và uy tín trong cộng đồng để hình thành lực lượng nòng cốt tham gia định hướng thông tin, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng tuyên giáo, công an, đoàn thể và cơ quan báo chí nhằm tạo sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên môi trường số.

Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng lấy nền tảng số làm môi trường chủ đạo. Thông tin chính thống cần được truyền tải dưới nhiều hình thức hiện đại như video ngắn, infographic, podcast, livestream, sản phẩm đa phương tiện và ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao tính hấp dẫn, khả năng tiếp cận và tương tác với người dân, nhất là thế hệ trẻ. Việc chuyển từ tư duy “tuyên truyền một chiều” sang “truyền thông tương tác” sẽ góp phần nâng cao hiệu quả định hướng dư luận xã hội, tạo sức lan tỏa của thông tin tích cực và từng bước chiếm lĩnh không gian truyền thông trên các nền tảng số.

Thứ ba, xây dựng và phát triển mạng lưới cộng tác viên dư luận xã hội, đoàn viên, thanh niên, cán bộ, đảng viên và những người có ảnh hưởng tích cực trên mạng xã hội. Đây là lực lượng có vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm các vấn đề phát sinh trên KGM, cung cấp thông tin chính xác, định hướng dư luận và lan tỏa các giá trị tích cực trong cộng đồng. Việc xây dựng mạng lưới cần được thực hiện theo hướng mở, đa dạng về thành phần, có cơ chế đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên về kỹ năng số, kỹ năng truyền thông, kỹ năng xử lý khủng hoảng thông tin và kỹ năng đấu tranh trên KGM, bảo đảm hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả và phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Thứ tư, khuyến khích người dân chủ động chia sẻ thông tin chính thống, tham gia đấu tranh phản bác thông tin sai trái, coi đây là trách nhiệm và quyền của mỗi công dân trong kỷ nguyên số. Mỗi người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà cần trở thành chủ thể tích cực trong việc chia sẻ thông tin chính thống, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, phản bác các thông tin sai trái, thù địch bằng lập luận khoa học, thái độ văn minh và đúng quy định của pháp luật.

3.2. Thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy “sức đề kháng tư tưởng” của người dân Thủ đô Hà Nội trên không gian mạng nhìn chung được hình thành trên nền tảng tương đối tích cực, song chưa đồng đều giữa các phương diện. Năng lực nhận diện thông tin sai trái và bản lĩnh chính trị có xu hướng tốt hơn năng lực phân tích, phản biện và chủ động tham gia đấu tranh trên không gian mạng. Kết quả này có thể được lý giải bởi người dân ngày càng có điều kiện tiếp cận thông tin chính thống, đồng thời được tuyên truyền, giáo dục về nhận diện thông tin xấu độc; trong khi kỹ năng kiểm chứng, tư duy phản biện và năng lực tạo lập nội dung đòi hỏi quá trình rèn luyện thường xuyên và trình độ số cao hơn. Đặc biệt, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, nội dung giả mạo và các phương thức thao túng thông tin làm cho ranh giới giữa thông tin thật và giả ngày càng khó nhận biết.

So với cách tiếp cận truyền thống về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kết quả nghiên cứu cho thấy cần chuyển trọng tâm từ “tuyên truyền, cung cấp thông tin” sang “hình thành năng lực tự nhận diện, tự kiểm chứng và chủ động hành động” của người dân. Đây cũng là điểm có ý nghĩa lý luận của nghiên cứu: “sức đề kháng tư tưởng” không chỉ được cấu thành bởi nhận thức và niềm tin chính trị mà còn gắn chặt với năng lực số, tư duy phản biện và hành vi của chủ thể trên không gian mạng. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu gợi mở yêu cầu xây dựng người dân Thủ đô không chỉ là “người tiếp nhận thông tin an toàn” mà từng bước trở thành “công dân số có trách nhiệm” và “chiến sĩ số”, có khả năng tự bảo vệ, lan tỏa thông tin tích cực và tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đây là cơ sở quan trọng để thiết kế các giải pháp nâng cao “sức đề kháng tư tưởng” gắn với phát triển năng lực số và xây dựng thế trận lòng dân vững chắc trên không gian mạng.

4. Kết luận

Thời gian tới, các thế lực thù địch, phản động tiếp tục triệt để lợi dụng KGM để xuyên tạc, chống phá nền tảng tư tưởng của Đảng. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng “sức đề kháng tư tưởng” vững chắc cho người dân. Đối với Hà Nội - trung tâm chính trị, hành chính quốc gia, nhiệm vụ này càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Quá trình chuyển hóa từ “người dùng mạng” sang “chiến sĩ số” không chỉ là sự nâng cao kỹ năng công nghệ mà còn là quá trình bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, trách nhiệm công dân và ý thức chủ động đấu tranh với các thông tin sai trái, thù địch trên môi trường số. Khi mỗi người dân trở thành một “lá chắn tư tưởng”, chủ động lan tỏa thông tin tích cực và bảo vệ giá trị đúng đắn sẽ góp phần hình thành “thế trận lòng dân trên KGM” vững chắc. Với truyền thống văn hiến, anh hùng và tinh thần tiên phong đổi mới, nhân dân Hà Nội có đầy đủ điều kiện để xây dựng “thế trận tư tưởng số” vững mạnh, góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ và giữ vững ổn định chính trị - xã hội trong kỷ nguyên số hiện nay./.