Đổi mới chương trình bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào trong bối cảnh mới

 1. Đặt vấn đề

Công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc hệ sinh thái thông tin và phương thức vận hành của báo chí. Năm 2025, thế giới có khoảng 6 tỷ người sử dụng Internet, tương đương 74% dân số (ITU, 2025), qua đó mở rộng mạnh mẽ không gian tiếp cận thông tin nhưng đồng thời làm gia tăng sự phụ thuộc của báo chí vào nền tảng số và thuật toán. Digital News Report 2026 cho thấy mạng xã hội và nền tảng video đã trở thành kênh tiếp cận tin tức phổ biến nhất; chatbot AI cũng ngày càng được sử dụng để tiếp cận tin tức (Egan et al., 2026). Cùng với đó, AI tạo sinh làm gia tăng nguy cơ sản xuất và lan truyền thông tin sai lệch (OECD, 2024), trong khi UNESCO (2023) nhấn mạnh yêu cầu quản trị nền tảng số theo hướng đa chủ thể. Những biến đổi này đặt ra yêu cầu mới đối với năng lực của cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông, không chỉ về kiến thức nghiệp vụ và quản lý, mà cả về quản trị công nghệ, dữ liệu, rủi ro thông tin và niềm tin của công chúng.

Đối với CHDCND Lào, yêu cầu này ngày càng trở nên rõ nét khi mức độ kết nối số tiếp tục mở rộng. Theo dữ liệu của ITU, năm 2024 có 65,6% dân số CHDCND Lào sử dụng Internet; số thuê bao băng rộng di động đang hoạt động đạt 69,6 thuê bao trên 100 dân và 76% dân số được phủ sóng LTE/WiMAX (ITU, 2026). Ý kiến của học viên các lớp bồi dưỡng báo chí và truyền thông của Lào qua khảo sát của Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng phản ánh những khó khăn trong quản lý báo chí, chuyển đổi số và xử lý tin giả, thông tin sai lệch (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2023; 2024).

2. Phương pháp nghiên cứu

Bài viết sử dụng các phương pháp phân tích tài liệu, tổng hợp, lịch sử - logic và so sánh trên cơ sở nguồn tư liệu thứ cấp, gồm báo cáo tổng kết, kết quả khảo sát học viên được phản ánh trong các báo cáo của Học viện Báo chí và Tuyên truyền và các báo cáo quốc tế về truyền thông số. Phương pháp phân tích tài liệu được vận dụng để xem xét, phân loại thông tin theo các nhóm nội dung: mục tiêu, đối tượng, cấu trúc, thời lượng, nội dung, phương thức tổ chức và đánh giá chương trình bồi dưỡng. Phương pháp lịch sử - logic được sử dụng để xem xét quá trình điều chỉnh chương trình trong giai đoạn 2012-2025, gắn với sự thay đổi của bối cảnh báo chí và truyền thông và yêu cầu công tác của học viên. Phương pháp so sánh được thực hiện thông qua đối chiếu quy mô, thời lượng, nội dung và cách thức tổ chức giữa các khóa bồi dưỡng; đồng thời đối chiếu nội dung chương trình với nhu cầu được phản ánh trong các báo cáo khảo sát học viên. Phương pháp tổng hợp được sử dụng để liên kết các thông tin đã phân tích, khái quát những đặc điểm và mối liên hệ giữa các thành tố của chương trình. Bài viết không tiến hành khảo sát mới; các ý kiến học viên được khai thác từ những báo cáo hiện có.

3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

3.1. Kết quả nghiên cứu

3.1.1. Bối cảnh mới và những yêu cầu đặt ra đối với chương trình bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông của CHDCND Lào

Bối cảnh mới trước hết thể hiện ở sự chuyển dịch từ mô hình truyền thông tương đối tuyến tính sang hệ sinh thái thông tin đa nền tảng. Các nền tảng công nghệ ngày càng tham gia sâu vào phân phối, xếp hạng và cá nhân hóa nội dung; công chúng đồng thời là người tiếp nhận, chia sẻ và sản xuất thông tin. Digital News Report 2026 cho thấy quá trình “nền tảng hóa” tiếp tục rõ hơn: tính trung bình 48 thị trường khảo sát, lần đầu tiên tỷ lệ sử dụng mạng xã hội và nền tảng video để tiếp cận tin tức (54%) vượt cả truyền hình (52%) và website, ứng dụng của cơ quan báo chí (51%) (Egan et al., 2026). Vì vậy, lãnh đạo cơ quan báo chí không chỉ tổ chức sản xuất nội dung mà còn phải quản trị sự hiện diện của cơ quan mình trong một hệ sinh thái nơi quyền phân phối thông tin được chia sẻ với nền tảng và thuật toán.

AI đang làm thay đổi quy trình sản xuất và quản trị báo chí. Việc 10% người được hỏi trong khảo sát của Reuters Institute năm 2026 sử dụng chatbot AI hằng tuần để tiếp cận tin tức (năm 2025 là 7%) cho thấy công nghệ này đã bắt đầu trở thành một mắt xích trong chuỗi phân phối thông tin (Egan et al., 2026). Với cơ quan báo chí, AI có thể hỗ trợ nhiều khâu nhưng đồng thời đặt ra vấn đề về độ chính xác, tính minh bạch, trách nhiệm biên tập và rủi ro phụ thuộc công nghệ. Vì vậy, cán bộ quản lý cần năng lực lựa chọn công nghệ, tổ chức kiểm chứng, phân công trách nhiệm và kiểm soát rủi ro, thay vì chỉ biết sử dụng công cụ.

Thông tin sai lệch cũng trở thành một vấn đề thường xuyên của quản trị báo chí. Trong khảo sát của Reuters Institute năm 2026, 62% người được hỏi cho biết lo ngại về khả năng phân biệt thông tin thật và giả trên môi trường trực tuyến, tăng 4 điểm phần trăm so với năm trước (Egan et al., 2026). OECD (2024) lưu ý rằng AI tạo sinh có thể tạo ra nội dung sai hoặc gây hiểu nhầm ở quy mô lớn với hình thức ngày càng thuyết phục; vì thế, cần chuyển từ phản ứng với từng tin giả sang củng cố “tính toàn vẹn thông tin”, trong đó coi trọng tính minh bạch, sự đa dạng của nguồn tin và năng lực của các thiết chế quản trị. Với cơ quan báo chí, yêu cầu này gắn với năng lực kiểm chứng, phản bác, phối hợp và xây dựng uy tín của nguồn tin chính thống.

Sự gia tăng vai trò của nền tảng số đồng thời làm thay đổi quan hệ giữa báo chí và công chúng. Khi công chúng vừa tiếp nhận, vừa chia sẻ, bình luận và tái tạo nội dung, cơ quan báo chí cần hiểu công chúng bằng dữ liệu nhiều hơn trước, nhưng không thể đồng nhất giá trị báo chí với các chỉ số tương tác. Điều đó đòi hỏi cán bộ quản lý hiểu hệ sinh thái nền tảng và có khả năng phối hợp với các chủ thể liên quan, phù hợp với cách tiếp cận quản trị nền tảng số đa chủ thể, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và sự đa dạng truyền thông mà UNESCO (2023) khuyến nghị.

Điều kiện chuyển đổi số giữa các quốc gia cũng rất khác nhau. Thế giới vẫn có khoảng 2,2 tỷ người chưa sử dụng Internet cùng những khoảng cách đáng kể về chất lượng kết nối, khả năng chi trả và kỹ năng số (ITU, 2025). Ở Lào, khoảng một phần ba dân số chưa sử dụng Internet (ITU, 2026), nên chiến lược phát triển báo chí cần kết hợp hài hòa giữa các loại hình truyền thống và nền tảng số. Do đó, chương trình bồi dưỡng cần tính đến nguồn nhân lực, tài chính, hạ tầng và đặc điểm công chúng của Lào, thay vì sao chép mô hình từ những thị trường có điều kiện khác biệt.

Từ những biến đổi nêu trên, có thể thấy đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông Lào ngày càng cần được trang bị một hệ năng lực tương đối toàn diện, bao gồm: tư duy chiến lược; quản trị tổ chức báo chí trong môi trường số; quản trị công nghệ, dữ liệu và AI; quản trị thông tin, công chúng và rủi ro truyền thông; quản trị kinh tế và thương hiệu. Cùng với đó, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội tiếp tục là những nền tảng xuyên suốt, định hướng cho quá trình thực hiện các chức năng lãnh đạo và quản lý.

Những yêu cầu này cũng đặt ra nhu cầu điều chỉnh cách tiếp cận trong xây dựng chương trình bồi dưỡng: không chỉ dừng ở việc xác định những kiến thức cần cập nhật, mà cần xác định rõ những vấn đề thực tiễn người cán bộ phải nhận diện và giải quyết được sau bồi dưỡng; tăng cường kết hợp nội dung chính trị, quản lý và công nghệ; gắn việc giới thiệu kinh nghiệm Việt Nam với phân tích, chọn lọc và vận dụng phù hợp với điều kiện cụ thể của CHDCND Lào.

3.1.2. Thực trạng bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông CHDCND Lào tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền và những vấn đề đặt ra

Quan hệ hợp tác đào tạo giữa Học viện Báo chí và Tuyên truyền với CHDCND Lào có nền tảng lâu dài. Từ năm 1992, Học viện được giao nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho Lào; tính đến năm 2025, Học viện đã đào tạo 633 cử nhân, 78 thạc sĩ và 4 tiến sĩ (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2025b). Bên cạnh những kết quả trong đào tạo dài hạn, hoạt động bồi dưỡng ngắn hạn cho cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông của Lào cũng đạt được những kết quả cụ thể trên các phương diện sau:

Thứ nhất, duy trì hoạt động bồi dưỡng thường xuyên, từng bước điều chỉnh quy mô và thời lượng đào tạo theo hướng chuyên sâu. Từ năm 2012 đến hết năm 2025, Học viện phối hợp với đối tác chuyên môn phía Lào tổ chức 9 lớp bồi dưỡng cho 177 học viên là cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông đến từ các cơ quan Trung ương và địa phương của CHDCND Lào;  100% học viên hoàn thành chương trình và được cấp chứng chỉ. Năm 2012 có 25 học viên, năm 2014 có 27 học viên; các lớp năm 2016, 2017, 2018 và 2019 đều có 20 học viên; các lớp từ năm 2023 đến năm 2025 mỗi lớp có 15 học viên. Các khóa từ năm 2012 đến năm 2018 kéo dài 10 ngày, khóa năm 2019 kéo dài 3 tháng; từ năm 2023, các lớp được tổ chức trong 2 tháng. Kết quả nổi bật là Học viện đã duy trì được hoạt động bồi dưỡng cán bộ báo chí và truyền thông cho Lào trong thời gian dài, đồng thời từng bước điều chỉnh chương trình theo hướng tăng thời lượng bồi dưỡng và giảm quy mô học viên mỗi lớp. Sự điều chỉnh này tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức giảng dạy chuyên sâu, tăng cường trao đổi, thảo luận và gắn nội dung bồi dưỡng với yêu cầu thực tiễn công tác của học viên.

Thứ hai, phương thức tổ chức ngày càng chú trọng sự kết hợp giữa học tập trên lớp và nghiên cứu thực tế. Ở các khóa gần đây, phương thức này được tổ chức bài bản và có chiều sâu hơn. Chẳng hạn lớp bồi dưỡng năm 2023 diễn ra từ ngày 1/10 đến 22/11/2023 với 15 cán bộ quản lý báo chí Lào. Chương trình đề cập các vấn đề về lãnh đạo của Đảng và quản lý nhà nước về báo chí, nội dung đa nền tảng, chuyển đổi số, bảo vệ nền tảng tư tưởng, quản lý thông tin trên mạng xã hội, xử lý sai phạm, báo chí đối ngoại, an ninh phi truyền thống, quản trị kinh tế báo chí và truyền thông…; Học viện đồng thời tổ chức 9 chuyến nghiên cứu thực tế tại các cơ quan báo chí và cơ quan quản lý ở Trung ương, địa phương (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2023). Cách tổ chức này giúp học viên đối chiếu nội dung lý thuyết với mô hình vận hành cụ thể.

Thứ ba, nội dung chương trình được cập nhật theo những biến đổi mới của báo chí và truyền thông. Việc tăng thời lượng từ 10 ngày lên 2-3 tháng cho phép mở rộng phạm vi và chiều sâu nội dung bồi dưỡng. Bên cạnh những nội dung có tính nền tảng như sự lãnh đạo của Đảng, quản lý nhà nước về báo chí và kinh nghiệm quản lý báo chí của Việt Nam, chương trình đã bổ sung ngày càng rõ các vấn đề của môi trường truyền thông số. Lớp bồi dưỡng năm 2024 (từ ngày 15/9 đến 9/11/2024, 15 học viên) cập nhật thêm hoặc nhấn mạnh một số vấn đề như xử lý khủng hoảng truyền thông, xây dựng thương hiệu cơ quan báo chí, ứng dụng AI, đào tạo nguồn nhân lực, quản lý kỹ thuật và công nghệ trong sáng tạo nội dung. Học viện tổ chức 10 chuyến nghiên cứu thực tế tại Báo Nhân Dân, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Quân đội nhân dân, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật và một số cơ quan báo chí, cơ quan quản lý ở địa phương (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2024). Việc AI và quản trị công nghệ xuất hiện trong chương trình cho thấy khả năng cập nhật khá nhanh trước những vấn đề mới của báo chí.

Thứ tư, chương trình được điều chỉnh trên cơ sở kế thừa kinh nghiệm và tiếp thu phản hồi từ phía đối tác CHDCNDLào. Sau các khóa học, Học viện tiến hành tổng kết, khảo sát ý kiến học viên. Kết quả khảo sát năm 2025 ghi nhận ba mong muốn khá rõ: rút ngắn thời gian học để phù hợp hơn với điều kiện công tác; tăng số lượng lớp, mở rộng đối tượng tham gia; và tổ chức thêm các lớp bồi dưỡng chuyên môn khác trong tương lai (Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2025a). Phản hồi này gợi ý nhu cầu về một cấu trúc linh hoạt hơn, thay vì chỉ kéo dài một chương trình thống nhất; đồng thời cho thấy việc điều chỉnh chương trình đang chuyển dần từ chủ yếu dựa trên kinh nghiệm tổ chức sang chú trọng hơn đến nhu cầu của người học và đối tác.

Từ thực tiễn triển khai các lớp bồi dưỡng nêu trên, có thể thấy chương trình đã hình thành được nền tảng tương đối ổn định, có khả năng cập nhật nội dung và kết hợp giữa lý luận với thực tiễn. Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động bồi dưỡng ngắn hạn cho cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông CHDCND Lào tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền vẫn còn một số hạn chế, bất cập cần được khắc phục.

Một là, cấu trúc và thời lượng chương trình còn thiếu tính linh hoạt, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người học. Mặc dù các lớp bồi dưỡng đã có sự thay đổi đáng kể về thời lượng, từ 10 ngày lên 3 tháng, sau đó là 2 tháng, việc xác định thời lượng và cấu trúc chương trình chưa thực sự dựa trên sự phân hóa nhu cầu và điều kiện công tác của học viên. Thời lượng dài cho phép bồi dưỡng có chiều sâu nhưng khó phù hợp với điều kiện công tác của cán bộ lãnh đạo, quản lý; thời lượng ngắn thuận lợi hơn nhưng dễ dàn trải. Trong khi đó, chương trình vẫn được thiết kế tương đối thống nhất cho mọi học viên. Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là điều chỉnh thời lượng, mà là đổi mới cấu trúc chương trình.

Hai là, việc phân nhóm đối tượng bồi dưỡng chưa thực sự phù hợp với sự khác biệt về vị trí, chức trách và yêu cầu năng lực của học viên. Thực tế cho thấy, các lớp ngắn hạn hiện chủ yếu dành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp trưởng, cấp phó tại các cơ quan báo chí và cơ quan quản lý ở cấp bộ, tỉnh. Tuy nhiên, yêu cầu năng lực và nhu cầu bồi dưỡng của nhóm lãnh đạo chiến lược, lãnh đạo cơ quan báo chí, cán bộ quản lý nghiệp vụ và đội ngũ cán bộ kế cận có những điểm khác nhau. Khi các nhóm này cùng học một chương trình chung, nội dung, tình huống và phương pháp bồi dưỡng khó đáp ứng sát nhu cầu từng nhóm.

Ba là, nội dung bồi dưỡng và hoạt động nghiên cứu thực tế chưa gắn kết chặt chẽ với đặc điểm, yêu cầu thực tiễn báo chí và truyền thông của CHDCND Lào. Kinh nghiệm của Việt Nam là nguồn tri thức có giá trị nhưng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người học có thể phân tích điều kiện áp dụng tại quốc gia và cơ quan của mình. Tuy nhiên, các chuyên đề và chuyến nghiên cứu thực tế hiện chủ yếu giới thiệu mô hình, kinh nghiệm Việt Nam; tình huống từ thực tiễn và vai trò của chuyên gia CHDCND Lào trong thiết kế, phản biện nội dung và sản phẩm học tập gắn với cơ quan của học viên chưa được chú trọng tương xứng, khiến việc tiếp nhận kinh nghiệm dễ dừng ở mức học hỏi mô hình. Những hạn chế này ảnh hưởng đến khả năng chuyển hóa kiến thức, kinh nghiệm tiếp thu trong khóa học thành các giải pháp có thể vận dụng vào thực tiễn quản lý báo chí và truyền thông tại CHDCND Lào.

Bốn là, phương thức đánh giá kết quả bồi dưỡng còn thiên về kết quả hoàn thành khóa học, chưa chú trọng đầy đủ đến hiệu quả vận dụng sau đào tạo. Việc đánh giá các lớp bồi dưỡng hiện nay chủ yếu dựa trên mức độ hoàn thành chương trình, việc cấp chứng chỉ và ý kiến phản hồi của học viên. Các tiêu chí đánh giá sự thay đổi về kiến thức, kỹ năng quản lý và năng lực vận dụng vào thực tiễn công tác chưa được xác định và triển khai một cách hệ thống. Đặc biệt, chưa hình thành được cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả vận dụng kiến thức sau bồi dưỡng cũng như cơ chế thu thập thông tin phản hồi từ cơ quan sử dụng cán bộ tại CHDCND Lào. Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả thực chất của chương trình còn gặp khó khăn, đồng thời thiếu cơ sở thực tiễn đầy đủ để điều chỉnh nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức bồi dưỡng trong các giai đoạn tiếp theo.

3.2. Thảo luận và giải pháp đổi mới chương trình bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí và truyền thông của CHDCND Lào trong bối cảnh mới

Các kết quả trên cho thấy việc đổi mới chương trình cần giải quyết đồng thời hai yêu cầu: Thứ nhất, cập nhật năng lực trước những thay đổi của môi trường báo chí và truyền thông. Thứ hai, điều chỉnh cách thức bồi dưỡng theo vị trí công tác, điều kiện thực tiễn và nhu cầu của học viên CHDCND Lào. Vì vậy, trọng tâm không chỉ là bổ sung chuyên đề mới, mà còn là tổ chức lại chương trình theo chuẩn năng lực đầu ra, tăng tính linh hoạt và tạo điều kiện để người học vận dụng kiến thức sau khóa học. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp sau đây:

Một là, đổi mới mục tiêu và cấu trúc chương trình theo tiếp cận năng lực. Đổi mới trước hết cần bắt đầu từ mục tiêu, chuyển từ trọng tâm “cập nhật kiến thức nghiệp vụ” sang phát triển năng lực lãnh đạo và quản trị báo chí và truyền thông trong môi trường số. Trên cơ sở chuẩn năng lực đầu ra, nội dung chương trình cần được tổ chức theo các nhóm năng lực cốt lõi, gồm: năng lực chính trị và tư duy chiến lược; năng lực lãnh đạo, quản trị cơ quan báo chí; năng lực quản trị công nghệ, dữ liệu và AI; năng lực quản trị thông tin, công chúng và rủi ro; năng lực quản trị kinh tế và thương hiệu; cùng năng lực vận dụng và đổi mới thực tiễn. Theo đó, người học không chỉ tiếp nhận kiến thức mà cần hình thành khả năng phân tích, lựa chọn và đưa ra quyết định phù hợp với những vấn đề thực tiễn của cơ quan báo chí.

Hai là, thiết kế chương trình theo mô hình “phần lõi + mô-đun chuyên sâu” và phân theo nhóm đối tượng. Phần lõi cần cung cấp những năng lực chung như tư duy chiến lược, vai trò chính trị - xã hội của báo chí, quản trị tổ chức, quản trị thông tin và đạo đức nghề nghiệp. Trên nền tảng đó, các mô - đun chuyên sâu có thể tập trung vào chuyển đổi số, AI và dữ liệu, truyền thông chính sách, quản trị khủng hoảng, kinh tế báo chí, báo chí đối ngoại hoặc quản trị công chúng. Các mô - đun được tổ hợp theo nhóm đối tượng: lãnh đạo chiến lược chú trọng định hướng chính sách và quản trị hệ sinh thái thông tin; lãnh đạo cơ quan báo chí chú trọng chiến lược phát triển, chuyển đổi số tòa soạn, kinh tế báo chí; quản lý nghiệp vụ chú trọng sản xuất đa nền tảng, kiểm chứng thông tin, ứng dụng AI; cán bộ kế cận chú trọng năng lực lãnh đạo nền tảng. Có thể kết hợp học tập trung tại Việt Nam với học trực tuyến trước và sau khóa để rút ngắn thời gian tập trung. Cấu trúc này vừa bảo đảm tính hệ thống của chương trình, vừa tạo khả năng điều chỉnh thời lượng và lựa chọn nội dung theo nhu cầu của từng nhóm học viên, phù hợp với mong muốn rút ngắn thời gian học nhưng tăng tính thiết thực của chương trình.

Ba là, đổi mới phương pháp bồi dưỡng theo hướng tăng tính thực hành và khả năng vận dụng. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, cần giảm tương đối hình thức thuyết giảng một chiều, tăng thảo luận tình huống, phân tích trường hợp, mô phỏng quyết định, thực hành và trao đổi kinh nghiệm giữa các học viên. Mỗi mô - đun nên gắn với một vấn đề, tình huống hoặc sản phẩm cụ thể; các chuyến nghiên cứu thực tế tại Việt Nam cũng cần được tổ chức trên cơ sở những câu hỏi định hướng về khả năng tham khảo và điều kiện vận dụng tại CHDCND Lào. Sản phẩm cuối khóa có thể là đề án chuyển đổi số, kế hoạch xử lý khủng hoảng, chiến lược nội dung đa nền tảng hoặc phương án cải tiến quy trình tại chính cơ quan của học viên.

Bốn là, tăng cường tính phù hợp với điều kiện và thực tiễn báo chí và truyền thông của CHDCND Lào. Kinh nghiệm của Việt Nam cần được xem là nguồn tham khảo để phân tích và lựa chọn, không phải là mô hình chuyển giao nguyên trạng. Vì vậy, trước mỗi lớp bồi dưỡng cần khảo sát nhu cầu, xác định những vấn đề ưu tiên, tăng sự tham gia của chuyên gia CHDCND Lào trong quá trình thiết kế và phản biện chương trình, đồng thời xây dựng ngân hàng tình huống CHDCND Lào - Việt Nam. Cần phân biệt rõ những kinh nghiệm có thể vận dụng trực tiếp, những kinh nghiệm phải điều chỉnh và những kinh nghiệm chỉ có giá trị tham khảo, qua đó nâng cao tính thực tiễn và khả năng chuyển hóa tri thức thành năng lực của người học.

Năm là, hoàn thiện cơ chế đánh giá và xây dựng mô hình hợp tác phát triển năng lực liên tục. Đánh giá cần chuyển từ chủ yếu xác nhận việc hoàn thành khóa học sang xem xét mức độ hình thành và vận dụng năng lực, thông qua đánh giá đầu vào, quá trình học tập, sản phẩm cuối khóa và, trong điều kiện phù hợp, đánh giá sau đào tạo. Có thể triển khai khảo sát sau 3-6 tháng, phỏng vấn học viên hoặc cơ quan cử đi học và thu thập minh chứng về việc áp dụng sản phẩm cuối khóa. Đồng thời, cần từng bước chuyển từ tư duy tổ chức từng lớp riêng lẻ sang cơ chế hợp tác liên tục, kết nối bồi dưỡng với trao đổi chuyên gia, hội thảo, nghiên cứu chung, cập nhật trực tuyến và mạng lưới cựu học viên, hình thành chu trình: khảo sát nhu cầu - thiết kế - bồi dưỡng - hỗ trợ vận dụng - đánh giá - cập nhật. Qua đó, hợp tác Việt Nam - CHDCND Lào trong lĩnh vực báo chí và truyền thông có thể được phát triển theo hướng bền vững và thực chất hơn.

4. Kết luận

Bối cảnh truyền thông số đang đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý báo chí. Sự phát triển của Internet, mạng xã hội, nền tảng video, AI tạo sinh và tình trạng gia tăng thông tin sai lệch khiến năng lực lãnh đạo báo chí không còn chỉ được đo bằng kinh nghiệm nghiệp vụ, mà ngày càng phụ thuộc vào tư duy chiến lược, năng lực quản trị tổ chức đa nền tảng, làm chủ công nghệ và dữ liệu, quản trị công chúng và rủi ro truyền thông; trong đó, bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội vẫn giữ vai trò nền tảng.

Thực tiễn hợp tác giữa Học viện Báo chí và Tuyên truyền với CHDCND Lào đã tạo dựng nền tảng quan trọng cho quá trình đổi mới. Qua 9 lớp bồi dưỡng giai đoạn 2012-2025, nội dung chương trình từng bước được cập nhật, từ quản lý nhà nước, quản trị tòa soạn đến chuyển đổi số, truyền thông đa nền tảng, AI và quản trị khủng hoảng. Tuy nhiên, yêu cầu mới của thực tiễn và phản hồi từ người học cho thấy chương trình cần tiếp tục được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, phân hóa rõ hơn theo đối tượng, tăng tính gắn kết với thực tiễn CHDCND Lào và chú trọng hơn đến khả năng vận dụng sau bồi dưỡng.

Vì vậy, trọng tâm của đổi mới không nằm ở việc gia tăng số lượng chuyên đề, mà ở sự thay đổi cách tiếp cận: từ cập nhật kiến thức sang phát triển năng lực; từ các nội dung rời rạc sang các cụm năng lực tích hợp; từ truyền đạt kinh nghiệm sang tổ chức giải quyết vấn đề; từ một chương trình tương đối cố định sang cấu trúc “phần lõi + mô - đun chuyên sâu”; và từ giới thiệu kinh nghiệm Việt Nam sang phân tích, lựa chọn và chuyển hóa kinh nghiệm phù hợp với điều kiện cụ thể của CHDCND Lào. Theo hướng đó, chương trình bồi dưỡng có thể trở thành một cơ chế phát triển năng lực liên tục, chia sẻ kinh nghiệm hai chiều, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ báo chí Lào và làm sâu sắc hơn hợp tác Việt Nam - CHDCND Lào trong lĩnh vực báo chí và truyền thông trong giai đoạn mới./.