Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác tham mưu chiến lược trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng qua gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới (kỳ 2)

Một số kết quả của công tác tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng

Qua gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, công tác tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng đã đạt được một số kết quả quan trọng:

Trong tham mưu về tổ chức bộ máy, biên chế, chính sách tiền lương trong hệ thống chính trị: Tổ chức nghiên cứu, tham mưu, đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, tham mưu sửa đổi, bổ sung, ban hành mới, hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của cơ quan, đơn vị, tổ chức trong hệ thống chính trị. Tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy, tổ chức đảng cụ thể hóa, thể chế hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, tinh gọn đầu mối tổ chức theo hướng giảm, giải thể hoặc sắp xếp lại cơ quan, tổ chức hoạt động không hiệu quả, không tăng thêm đầu mối và biên chế. Nhìn chung, nhiệm vụ, giải pháp về sắp xếp, tinh gọn hệ thống tổ chức của Đảng đã được triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở và đạt được nhiều kết quả nổi bật, như giảm nhiều tổ chức đảng trực thuộc Trung ương, cấp tỉnh; hệ thống tổ chức đảng trong doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập được củng cố, kiện toàn; công tác phát triển đảng viên ở doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp khu vực ngoài nhà nước, thôn, tổ dân phố được quan tâm đẩy mạnh..., góp phần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị và xã hội. Hệ thống tổ chức của cơ quan nhà nước được sắp xếp kiện toàn, tinh gọn đầu mối bên trong. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tập trung kiện toàn, sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn đầu mối; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động.

Trong tham mưu về xây dựng tổ chức cơ sở đảng: Gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, số lượng, mô hình tổ chức cơ sở đảng tiếp tục được sắp xếp, hoàn thiện, điều chỉnh về quy mô, hình thức tổ chức, nội dung và phương thức hoạt động để phù hợp với yêu cầu mới; hầu hết loại hình tổ chức cơ sở đảng từng bước được sắp xếp, củng cố, kiện toàn tổ chức trên cơ sở quy định về chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác đáp ứng yêu cầu lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao. Nhiều cấp ủy cơ sở quan tâm đổi mới phương thức lãnh đạo, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng ở cơ sở; xây dựng, sửa đổi, bổ sung quy chế làm việc của cấp ủy bảo đảm nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị. Chất lượng sinh hoạt cấp ủy, chi bộ định kỳ, sinh hoạt chuyên đề có chuyển biến tích cực; nâng cao tính chiến đấu trong sinh hoạt; tinh thần trách nhiệm, phương pháp điều hành, kỹ năng tổ chức sinh hoạt của nhiều bí thư chi bộ có bước tiến bộ, xuất hiện nhiều mô hình mới, cách làm hiệu quả. Cấp ủy, tổ chức đảng thường xuyên quan tâm củng cố, kiện toàn cấp ủy cơ sở bảo đảm số lượng, chất lượng; lựa chọn đảng viên có đủ tiêu chuẩn, điều kiện tham gia cấp ủy, đảm nhiệm vị trí bí thư, phó bí thư; trình độ chuyên môn, lý luận chính trị của đội ngũ cấp ủy viên, bí thư được nâng lên sau mỗi nhiệm kỳ. Trong từng nhiệm kỳ, công tác kiểm tra, giám sát ngày càng được Đảng quan tâm và chỉ đạo thực hiện nghiêm túc. Cấp ủy, tổ chức đảng, ủy ban kiểm tra các cấp tăng cường kiểm tra định kỳ, đột xuất, kiểm tra có dấu hiệu vi phạm; mở rộng hoạt động giám sát; xử lý kỷ luật nghiêm đối với tổ chức đảng vi phạm. Công tác khen thưởng được thực hiện thường xuyên gắn với việc đánh giá, xếp loại tổ chức cơ sở đảng.

Trong tham mưu về xây dựng và quản lý đội ngũ đảng viên: Chủ động nghiên cứu, tham mưu, đề xuất để Trung ương ban hành nghị quyết, kết luận quan trọng về xây dựng và quản lý đội ngũ đảng viên; tham mưu để Trung ương ban hành quy định, quy chế, hướng dẫn về công tác xây dựng, quản lý và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên; văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về công tác kết nạp và quản lý đảng viên. Cùng với sự trưởng thành, lớn mạnh và phát triển của toàn Đảng, đội ngũ đảng viên ngày càng phát triển nhanh về số lượng; trình độ, kiến thức, năng lực ngày càng nâng lên và cơ cấu đội ngũ đảng viên ngày càng hợp lý hơn.

Trong tham mưu về công tác cán bộ: Tham mưu Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành nhiều nghị quyết, kết luận, nghị định, sửa đổi, bổ sung nhiều quy định, quy chế liên quan đến công tác cán bộ để góp phần chỉnh đốn, khắc phục vướng mắc, hạn chế, yếu kém, bất cập. Nhiều cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan nhà nước đã lãnh đạo, chỉ đạo, thể chế hóa thành các quy định và tổ chức thực hiện nghiêm túc, đạt được kết quả quan trọng. Qua gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, đội ngũ cán bộ các cấp đã có bước trưởng thành, phát triển về nhiều mặt, chất lượng đội ngũ ngày càng được nâng lên, đóng góp quan trọng vào thành công của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để tham mưu Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thiện thể chế về công tác cán bộ; kịp thời xây dựng, bổ sung, sửa đổi và ban hành mới hàng loạt quy định, quy chế về đánh giá, quy hoạch, luân chuyển, bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử; về danh mục chức danh, chức vụ lãnh đạo, quản lý và tương đương trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở; về kiêm soát quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền, về từ chức, miễn nhiệm cán bộ; về thẩm quyền, trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác...; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.

Trong tham mưu về bảo vệ chính trị nội bộ: Tham mưu Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư xây dựng, ban hành các chỉ thị, nghị quyết, quy định, kết luận về công tác bảo vệ chính trị nội bộ đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn, cụ thể hóa sâu sắc, toàn diện quan điểm chỉ đạo của Đảng về công tác bảo vệ chính trị nội bộ, giải quyết yêu cầu, thách thức đặt ra đối với bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ. Thực hiện tốt công tác tổ chức quán triệt văn bản lãnh đạo của Đảng về công tác bảo vệ chính trị nội bộ; triển khai công tác rà soát, thẩm tra, xác minh vấn đề chính trị, thẩm định và kết luận tiêu chuẩn chính trị của cán bộ, đảng viên; giải quyết đơn, thư, khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác bảo vệ chính trị nội bộ... Thực hiện tốt công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng; phối hợp nắm tình hình chính trị nội bộ. Chủ động hướng dẫn, cụ thể hóa nội dung chỉ đạo của Đảng về công tác bảo vệ chính trị nội bộ tại cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương.

Tuy nhiên, công tác tham mưu về tổ chức xây dựng Đảng còn một số hạn chế. Số lượng văn bản tham mưu ban hành giữa các lĩnh vực chưa đồng đều, tập trung ban hành nhiều văn bản về công tác cán bộ và tổ chức bộ máy, biên chế; chưa giải quyết được hết vấn đề bất cập, đặt ra trong thực tiễn. Có nội dung quy định chưa cụ thể, chưa rõ dẫn đến địa phương, đơn vị còn lúng túng trong quá trình triển khai thực hiện. Công tác sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện văn bản của Đảng về tổ chức xây dựng Đảng; việc đóng góp ý kiến; kiểm tra; thẩm định đối với văn bản, đề án... của các cơ quan trong hệ thống chính trị liên quan đến công tác tổ chức xây dựng Đảng có lúc, có nơi còn chưa kịp thời. Công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về tổ chức xây dựng Đảng chưa được chú trọng đúng mức, chưa theo kịp tình hình thực tiễn. Còn hạn chế trong công tác nghiên cứu, phân tích, tư vấn, dự báo chiến lược, cung cấp cơ sở khoa học cho hoạch định đường lối của Đảng về công tác tổ chức xây dựng Đảng đáp ứng yêu cầu tình hình mới.

Một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng trong bối cảnh mới

Những năm sắp tới, trước bối cảnh, tình hình mới công tác tham mưu của các cơ quan đảng ở Trung ương trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng đứng trước một số yêu cầu: 1- Nâng cao năng lực phân tích, đánh giá, dự báo của các cơ quan đảng ở Trung ương về diễn biến tình hình thế giới và trong nước trong tầm nhìn trung hạn và dài hạn; 2- Nắm vững quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng về công tác tổ chức xây dựng Đảng trong tình hình mới; vừa bảo đảm tuân thủ các nguyên tắc, vừa sáng tạo, linh hoạt trong đề xuất tham mưu về công tác cán bộ; 3- Bám sát thực tiễn, đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về công tác tổ chức cán bộ, bảo đảm tham mưu đúng, trúng các nội dung về công tác tổ chức, cán bộ trong giai đoạn mới; 4- Bảo đảm sự đồng bộ trong đổi mới công tác xây dựng Đảng toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ, về dân vận, về kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng...

Tiếp tục rà soát lại chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác, cơ cấu tổ chức bên trong của các cơ quan đảng ở Trung ương để từng bước sắp xếp tinh gọn, hợp lý, xóa bỏ tổ chức trung gian, trùng lặp hoặc không còn phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, để bộ máy luôn luôn được vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, thực hiện tốt nhiệm vụ được giao. Tập trung thực hiện việc cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của từng cơ quan, tạo chuyển biến rõ rệt, bảo đảm tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ nghiên cứu, tham mưu tổng hợp chiếm trên 50% tổng số biên chế được giao, có từ 20% - 30% là chuyên viên cao cấp, trong đó có nhiều chuyên gia có đủ uy tín để thực hiện nhiệm vụ tham mưu chiến lược cho Trung ương. Kiên quyết tinh giản cán bộ, công chức, viên chức trình độ, năng lực kém, thiếu ý thức phục vụ và không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Tiếp tục đổi mới công tác tuyển dụng, công tác luân chuyển cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị, có chính sách phù hợp, hấp dẫn để thu hút cán bộ có đức, có tài về công tác ở các cơ quan đảng ở Trung ương, bố trí, sắp xếp phù hợp giữa các độ tuổi để có sự kế thừa và phát triển, tránh tình trạng hẫng hụt đội ngũ cán bộ có trình độ tham mưu chiến lược.

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng.

Đổi mới công tác tuyển chọn để thu hút, tuyển chọn được cán bộ làm công tác tham mưu trong lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng thực sự nổi trội về trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức vào công tác tại ban tổ chức cấp ủy các cấp; đa dạng nguồn tuyển chọn từ cơ quan, đơn vị và từ học viện, trường đại học. Coi trọng quy hoạch, tạo nguồn cán bộ tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng ở các cấp, các ngành. Công tác quy hoạch cán bộ phải được thực hiện nghiêm túc, bài bản, có tầm nhìn xa, có độ mở cao; từ đó, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tạo sự chủ động về nguồn cán bộ lãnh đạo, nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của ngành. Phát hiện sớm nguồn cán bộ trẻ ở nhiều cơ quan, tổ chức, lĩnh vực, ngành, nghề có đức, có tài, có triển vọng, năng lực làm công tác tổ chức xây dựng Đảng, đưa vào quy hoạch để có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng về lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp đối với cán bộ làm công tác tham mưu về tổ chức xây dựng Đảng. Ngoài nội dung về trình độ chuyên môn, lý luận chính trị, nghiệp vụ công tác, một nội dung quan trọng trong công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức chính là kỹ năng, kinh nghiệm đánh giá, nhìn nhận con người và kỹ năng, phương pháp, kinh nghiệm xử lý tình huống về công tác tổ chức, cán bộ, đảng viên, bảo vệ chính trị nội bộ. Đổi mới mạnh mẽ công tác đánh giá, bố trí, đề bạt, sử dụng đội ngũ cán bộ tham mưu về tổ chức xây dựng Đảng, nhất là cán bộ trẻ. Đẩy mạnh luân chuyển cán bộ trong hệ thống chính trị, lĩnh vực công tác, tạo môi trường rèn luyện trong thực tiễn phong phú cho cán bộ ngành tổ chức xây dựng Đảng phấn đấu, trưởng thành. Xây dựng phong cách, lề lối, tác phong làm việc chuyên nghiệp, khoa học cho đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu về tổ chức xây dựng Đảng. Hoàn thiện hệ thống thể chế, quy định chuẩn mực về lề lối, phong cách làm việc của cán bộ tham mưu về tổ chức xây dựng Đảng. Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng.

Thứ ba, đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng nội dung tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng.

Xác định rõ hơn tính hệ thống về nội dung tham mưu trong lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng. Hoàn thiện cơ chế thực hiện công tác tham mưu trong các cơ quan của Đảng nói chung và trong công tác tổ chức xây dựng Đảng nói riêng. Phải gắn kết chặt chẽ, hữu cơ giữa nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, tôn trọng thực tiễn, lấy yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn làm điểm xuất phát và cũng là điểm đến của công tác nghiên cứu - tham mưu; coi trọng tư duy sáng tạo; coi trọng chế độ phản biện, chế độ tự phản biện, chế độ tiếp thu phản biện, dân chủ, khách quan trong nghiên cứu - tham mưu xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách phát triển đất nước; xây dựng được cơ chế, phương thức, hình thức cụ thể hóa, thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành chính sách, pháp luật của Nhà nước. Trong đó, công tác tham mưu chiến lược trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng cần hướng trọng tâm vào một số nội dung sau: 1- Tham mưu việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ, giải pháp được xác định trong Nghị quyết số 28-NQ/TW, ngày 17-11-2022, của Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII, “Về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới”. Tập trung nghiên cứu xây dựng, đề xuất tham mưu chủ trương, giải pháp tiếp tục hoàn thiện mô hình tổng thể của hệ thống chính trị trên cả ba phương diện: Chức năng, nhiệm vụ; cơ cấu tổ chức; mối quan hệ giữa các thiết chế tổ chức trong hệ thống. Tập trung vào chủ trương, giải pháp tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy của Đảng phù hợp với vị trí, vai trò cầm quyền của Đảng trong điều kiện xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tham mưu việc tổ chức, triển khai định hướng xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được xác định tại Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9-11-2022, của Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII, “Về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới”. Nghiên cứu, đề xuất chủ trương, giải pháp đổi mới tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, đồng bộ với đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng, Nhà nước, tăng cường dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân; 2- Nghiên cứu, đề xuất tham mưu về tiếp tục đổi mới công tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; trong đó, tập trung tham mưu cấp ủy, tổ chức đảng lựa chọn, bố trí cán bộ đủ tiêu chuẩn để bầu vào cấp ủy, chức danh lãnh đạo của các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội các cấp. Tiếp tục tham mưu hoàn thiện các quy định về cơ chế tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, trách nhiệm người đứng đầu trong công tác cán bộ, nhất là trong đánh giá, giới thiệu, bổ nhiệm cán bộ. Nghiên cứu đề xuất chủ trương, giải pháp tiếp tục đổi mới, hoàn thiện chính sách, tạo động lực cho cán bộ, công chức, viên chức làm việc và cống hiến; giải pháp tăng cường, nâng cao hiệu quả giám sát quyền lực trong công tác cán bộ.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa các cơ quan đảng ở Trung ương làm công tác tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng.

Để nâng cao chất lượng tham mưu văn bản của các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng, nhất là trong tham mưu chiến lược, hoạch định chủ trương, đường lối, cần tăng cường sự tham gia, phối hợp giữa các cơ quan đảng ở Trung ương trong triển khai đề án trình Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư thông qua việc tham gia vào các ban chỉ đạo, tổ biên tập, tổ giúp việc đề án. Tăng cường phối hợp trong hoạt động nghiên cứu phục vụ công tác tham mưu, như tổ chức xin ý kiến, tổ chức hội thảo, tọa đàm. Đối với nội dung tham mưu liên quan đến nhiều lĩnh vực, cần mời chuyên gia, nhà khoa học từ các cơ quan đảng ở Trung ương tham mưu ở lĩnh vực đó tham gia thực hiện các chuyên đề nghiên cứu chuyên sâu, tham gia cung cấp thông tin, dữ liệu theo yêu cầu của đề án để bảo đảm tính khách quan trong đánh giá, nhận định và tính thiết thực, khả thi của giải pháp đề xuất.

Thứ năm, bảo đảm điều kiện, nguồn lực phục vụ công tác tham mưu trên lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng.

Tiếp tục hoàn thiện quy định về xây dựng đội ngũ cán bộ tham mưu; quy định rõ về tiêu chuẩn, điều kiện đối với chức danh chuyên gia; nâng cao chất lượng công tác tham mưu của các chức danh trợ lý, thư ký; tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về vị trí việc làm của cán bộ, công chức, viên chức, trong đó vị trí việc làm của cán bộ tham mưu; tiếp tục đổi mới công tác tuyển dụng, sử dụng, quản lý, đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, bố trí cán bộ, công chức, viên chức; sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng người có tài năng, chuyên gia cho công tác tham mưu của các cơ quan đảng ở Trung ương về lĩnh vực tổ chức xây dựng Đảng. Bảo đảm điều kiện, nguồn lực về kinh tế, cơ sở vật chất và môi trường làm việc: Đẩy mạnh cải cách tiền lương, có chú ý đến đặc thù của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong các cơ quan tham mưu của các cơ quan đảng ở Trung ương; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào việc thực hiện công tác tham mưu của các cơ quan đảng ở Trung ương; đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ công tác tham mưu, nghiên cứu của các cơ quan đảng ở Trung ương; tìm kiếm giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tham mưu đề án trình Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; tạo dựng môi trường làm việc thực sự dân chủ, lành mạnh, công bằng, có văn hóa; tôn trọng, lắng nghe ý kiến phản biện và nội dung còn có ý kiến khác nhau trong quá trình tham mưu./.