Bác Hồ với những bài thơ Xuân

Năm Nhâm Ngọ (1942) Bác viết thơ chúc Tết:

“Tháng ngày thấm thoát chóng như thoi

Năm cũ qua rồi chúc năm mới

Chúc phe xâm lược sẽ diệt vong

Chúc phe dân chủ sẽ thắng lợi

Chúc đồng bào ta đoàn kết mau

Chúc Việt minh ta ngày càng tiến tới

Năm nay là năm rất vẻ vang

Cách mệnh thành công khắp thế giới”

Bài thơ này đã được in trên tờ báo Việt Nam độc lập xuất bản tại chiến khu Việt Bắc.

Rồi trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc, thơ Bác gắn với từng thời kỳ cả về nhiệm vụ cách mạng và niềm vui chiến thắng. Năm Bính Tuất (1946) thơ Xuân của Người còn mang âm hưởng hào hùng của những ngày toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp. Bác viết:

“Cờ đỏ sao vàng tung bay trước gió

Tiếng kèn kháng chiến vang dội non sông

Toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến

Chí ta đã quyết, lòng ta đã đồng

Tiến lên chiến sĩ, tiến lên đồng bào

Sức ta đã mạnh, người ta đã đông

Trường kỳ kháng chiến nhất định thắng lợi

Thống nhất độc lập nhất định thành công”

Đó là những ngày rời Thủ đô trên đường lên chiến khu Việt Bắc, Bác đã dừng chân nghỉ ở nhà cụ Khản, xóm Lai Cài, xã Cầu Kiệu, huyện Thạch Thất, tỉnh Hà Tây và cùng nhân dân ta ăn một cái Tết cổ truyền của dân tộc trong những ngày cam go ác liệt của cuộc kháng chiến. Đêm đó sau khi họp với Chính phủ xong Bác lên xe ô tô đến Đài Tiếng nói Việt Nam đặt tại hang Chùa Trầm, xã Phụng Châu, huyện Chương Mỹ để kịp đọc lời Chúc mừng năm mới với bài thơ đó trước phút giao thừa thiêng liêng.

Năm Kỷ Sửu (1949) khi cuộc kháng chiến chống Pháp oanh liệt diễn ra được 3 năm, Bác viết:

“Người người thi đua

Ngành ngành thi đua

Ta nhất định thắng

Địch nhất định thua”

Cuộc kháng chiến trường kỳ càng nhiều khó khăn gian khổ và hy sinh. Bác lại có thơ chúc Tết động viên và khuyến khích chiến sĩ và đồng bào ta vừa đánh giặc vừa tăng gia sản xuất. Trong bài thơ Xuân năm Nhâm Thìn (1952) Bác viết:

“Xuân này xuân năm Thìn

Kháng chiến vừa sáu năm

Trường kỳ và gian khổ

Chắc thắng trăm phần trăm

Chiến sĩ thì giết giặc

Đồng bào thì tăng gia

Năm mới thi đua mới

Thắng lợi ắt về ta

Mấy câu thành thật nôm na

Vừa là kêu gọi, vừa là mừng Xuân”

Và chính những vần thơ Chắc thắng trăm phần trăm ấy thành lời tiên đoán diệu kỳ. Chỉ hai năm sau – mùa xuân năm Giáp Ngọ (1954) thực dân Pháp đã thua thảm hại sau chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.

Cách mạng Việt Nam tiến lên trong giai đoạn mới – xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc làm hậu phương vững chắc cho sự nghiệp giải phóng miền Nam.  Xuân Tân Sửu (1961) Bác viết thơ chúc Tết:

“Chúc miền Bắc hăng hái thi đua

Chúc miền Nam đoàn kết tiến tới

Chúc hoà bình thống nhất thành công

Chúc chủ nghĩa xã hội thắng lợi!”

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ngày càng ác liệt, giặc Mỹ leo thang ra miền Bắc bằng cuộc chiến tranh phá hoại; cả hai miền Nam – Bắc đều phải trực tiếp chiến đấu. Máu đổ ở cả hai miền nhưng chiến công cũng nở rộ suốt một dải non sông. Bác làm thơ Xuân chúc mừng và động viên đồng bào và chiến sĩ trong bài thơ Tết năm Đinh Mùi (1967):

“Xuân về xin có một bài ca

Gửi chúc đồng bào cả nước ta

Chống Mỹ hai miền đều đánh giỏi

Tin mừng thắng trận nở như hoa”

Đã thành một cái lệ - đúng ra  là một mỹ tục thật thiêng liêng – trước lúc giao thừa hàng triệu tâm hồn và trái tim nén từng nhịp đập để nghe Bác đọc thơ chúc Tết vào thời khắc giao mùa. Mùa xuân Mậu Thân (1968) bài thơ Bác là lời hịch, lời hiệu triệu thôi thúc cả nước tiến lên trong trận tổng tiến công và nổi dậy lịch sử làm rung chuyển cả Lầu Năm Góc và Tòa Bạch ốc tận bên kia nửa vòng trái đất:

“Xuân này hơn hẳn với xuân qua

Thắng trận tin vui khắp nước nhà

Nam Bắc thi đua đánh giặc Mỹ

Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta”

Cũng mùa xuân năm ấy Bác viết một bài thơ tặng các đại biểu Quốc hội:

“Bảy mươi tám tuổi chưa già lắm

Vẫn vững hai vai việc nước nhà

Kháng chiến dân ta đang thắng lợi

Tiến lên, ta cùng con cháu ta”

Lời Bác là lời sông núi thôi thúc quân đi như thác vỗ bờ trong khí thế hào hùng của người chiến thắng. Mùa xuân Kỷ Dậu (1969) Bác có bài thơ chúc Tết thật cảm động và thiêng liêng. Và chẳng thể ai ngờ đó lại là bài thơ Xuân cuối cùng của Người:

“Năm qua thắng lợi vẻ vang

Năm nay tiền tuyến chắc càng thắng to

Vì Độc lập, vì Tự do

Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào

Tiến lên! Chiến sĩ, đồng bào

Bắc Nam sum họp, xuân nào vui hơn”

Bác ra đi để lại bao niềm tiếc thương vô hạn đối với mỗi con người Việt Nam. Không những thế còn là một khoảng trống không gì bù đắp nổi mỗi độ Tết đến Xuân về.  Từ giao thừa 1970 không còn những giây phút thiêng liêng xúc động bồi hồi được đón nghe thơ Bác – như đã có một nhạc sĩ ghi lại trong bài hát nổi tiếng Hướng về Hà Nội: “Ôi nhớ chiều ba mươi Tết, chen giữa đào hoa khoe sắc là phút thiêng liêng đón nghe thơ Người, Hà Nội ơi!...”

Hạnh phúc của chúng ta được đón nghe thơ Bác đêm  Giao thừa khi cả nhà quây quần sau những tháng ngày xa cách - trước bàn thờ Tổ tiên, bên mâm cỗ Tất niên – như nín  thở nghe từ chiếc radio nhỏ giọng nói Bác Hồ. Nhà thơ Tố Hữu đã từng viết:

“Giọng của Người không phải sấm trên cao

Thấm từng tiếng, ấm vào lòng mong ước

Con nghe Bác, tưởng nghe lời non nước

Tiếng ngày xưa và cả tiếng mai sau...”

Sáu mùa Xuân sau, lời tiên đoán cũng là ước vọng thiêng liêng nhất, lớn lao nhất của Người đã thành hiện thực – mùa xuân năm Kỷ Mão (1975) cuộc kháng chiến trường kỳ anh dũng nhất của dân tộc ta toàn thắng – non sông liền một dải.

Và cứ mỗi độ Xuân về chúng ta lại bồi hồi nhớ Bác, lại có một nỗi thèm khát đến cháy lòng được nghe những vần thơ Xuân chan chứa nghĩa tình của một con người giản dị mà vĩ đại nhất.

Bác vẫn đang ở bên mỗi chúng ta khi mùa Xuân về cùng những ước vọng thiêng liêng...

“Bác ơi! Tết đến, Giao thừa đó

Vẫn đón nghe thơ Bác mọi lần

Ríu rít đàn em vui pháo nổ

Tưởng nghìn tay Bác vỗ sang xuân...”.

__________________________

Bài đăng trên Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền số 1 (tháng 1+2)/2005

Thành Tùng