Chuyển đổi số Báo chí - Truyền thông: Thách thức và ứng phó

Một cách kĩ thuật và học thuật, "Chuyển đổi số là sự dịch chuyển của toàn xã hội hướng đến một nền kinh tế số. Nó được hình thành và thúc đẩy bởi sự hội tụ của bốn nền tảng công nghệ chính: 1. là điện toán đám mây, 2. là internet vạn vật, 3. Dữ liệu lớn, 4. Trí tuệ nhân tạo" (Thomas M.Siebel).

Trong truyền thông, từ góc nhìn thực tiễn, theo ông Lê Quốc Vinh - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc của Tập đoàn truyền thông Lê Quốc Vinh, chuyển đổi số là tìm phương thức kinh doanh trong bối cảnh mới. Mỗi nhóm khách hàng sẽ có “điểm chạm” khác nhau. Tiếp cận hoạt động kinh doanh báo chí từ góc nhìn marketing 4.0 (Philip Kotler) chính là thông qua các công cụ/dịch vụ thu thập, tìm hiểu dữ liệu khách hàng, tìm ra những “điểm chạm” khác nhau này của những nhóm công chúng của mình để tìm ra giải pháp tiếp cận họ, cung cấp nội dung/sản phẩm phù hợp với họ. Mỗi nền tảng (platform) làm một tác vụ khác nhau, khai thác góc độ khác nhau để tạo nên một câu chuyện hoàn chỉnh. Bên cạnh việc xây dựng các gói sản phẩm đa dạng là chính sách linh động về giá (dynamic pricing).

Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ Thông tin và Truyền thông, chia sẻ từ góc độ quản lý báo chí nhà nước, câu chuyện chuyển đổi số trong báo chí còn là câu chuyện của việc tìm kiếm mô hình phân phối nội dung mà ở đó cơ quan báo chí nói riêng và các công ty nền tảng công nghệ - viễn thông nói chung phải kiểm soát được. Hiện nay chúng ta ít nhiều còn chưa nắm được quyền kiểm soát quá trình phân phối nội dung trên không gian mạng do sự lệ thuộc vào những nền tảng xuyên biên giới như Google, Facebook, Youtube… Hành vi xem - nghe - đọc của công chúng hiện đã thay đổi rất nhiều rồi. .. “Trận chiến không chỉ diễn ra ở các văn bản quy phạm pháp luật, trên không gian mạng mà trận chiến trong gia đình chúng ta".... "Toàn bộ tương lai của truyền thông truyền hình sẽ do cái remote (điều khiển từ xa) quyết định". Theo ông Lâm, trận chiến này là giữa doanh nghiệp sản xuất các thiết bị đầu cuối với các nhà sản xuất tin tức, nhưng “kết thúc trận đánh phải là quyết định của nhà nước”. Ở đây nếu không có sự hướng dẫn, định hướng và điều phối các vấn đề liên quan, các tổ chức xuất bản tin tức trong nước khó lòng có lợi thế đàm phán với các doanh nghiệp nước ngoài (ví dụ Samsung) và càng khó cạnh tranh với các nền tảng xuyên biên giới.

Ông Lâm Quang Tùng, Phó Giám đốc VTV Live chia sẻ những hoạt động chuyển đổi số trong truyền hình và các hoạt động đổi mới sáng tạo nội dung truyền hình. Ba yếu tố quan trọng trong chuyển đổi số truyền hình là khán giả - công nghệ - khai thác dịch vụ. Cái khó mà các chuyên gia nhận thấy rất rõ là không phải là không có nền tảng công nghệ mà là việc kết nối các nội dung trên các nền tảng với nhau thế nào và hiệu quả của việc định danh khách hàng, chăm sóc khách hàng hiệu quả đến đâu. Mục tiêu của chuyển đổi số rất lớn, nhưng chúng ta không nên đặt áp lực quá lớn, phải từ từ.

Ông Nguyễn Hoàng Nhật, Phó Tổng biên tập VietnamPlus chia sẻ quá trình phát triển của Vietnamplus, có sự định hướng, đồng hành của ông Lê Quốc Minh (Tổng biên tập báo Nhân dân, nguyên là Tổng biên tập báo điện tử VietnamPlus), tòa soạn đã luôn cố gắng nắm bắt công nghệ mới để phát triển toàn diện, tuy vẫn còn những việc chưa làm được do yếu tố chủ quan và khách quan. Ông Nhật chia sẻ thông tin hoạt động trong chuyển đổi số một số tòa soạn báo mạng điện tử, chuyển đổi số một số hoạt động khác của Thông tấn xã Việt Nam. Một số giải pháp xây dựng studio sáng tạo nằm trong tòa soạn, phát triển một bộ phận tương tự mô hình agency, đổi mới nội dung, làm nội dung quảng bá, phát triển các nền tảng mạng xã hội, và câu chuyện chưa có lời giải trong việc thu thập, lưu trữ và quản lý dữ liệu người dùng…

Chuyển đổi số báo chí truyền thông - hành trình theo các chuyên gia nhận định là “không thể đảo ngược”. Ứng phó và có giải pháp hợp lý để vừa đảm bảo chức năng – nhiệm vụ chính trị xã hội của báo chí, vừa đảm bảo hoạt động kinh doanh là điều quan trọng mà giới nghiên cứu và thực hành báo chí thời gian qua rất quan tâm và nỗ lực tìm giải pháp phù hợp. /.