Nhìn lại 16 năm thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW về nội dung công tác phát triển cán bộ nữ - Những kết quả đạt được và định hướng trong thời gian tới

Tầm nhìn, quan điểm và một số kết quả đạt được

Nghị quyết số 11-NQ/TW được ban hành vào thời điểm sau 20 năm đổi mới, là sự tiếp tục và phát triển mang tính chỉnh thể về tầm nhìn chiến lược và quyết sách chiến lược của Đảng ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đây là sự tiếp nối các quyết sách trước đó của Đảng về công tác cán bộ nữ, như Nghị quyết số 152-NQ/TW, ngày 10/1/1967, của Ban Bí thư Trung ương, “Về một số vấn đề tổ chức lãnh đạo công tác phụ vận”; Chỉ thị số 37-CT/TW, ngày 16/5/1994, của Ban Bí thư Trung ương, “Về một số vấn đề công tác cán bộ nữ trong tình hình mới”... Các chỉ thị, nghị quyết này đều xác định cần tiếp tục quy hoạch, tạo nguồn cán bộ nữ bằng giải pháp xây dựng chiến lược đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng lao động nữ nói chung và cán bộ nữ nói riêng. Nghị quyết số 11-NQ/TW một lần nữa khẳng định, xây dựng, phát triển vững chắc đội ngũ cán bộ nữ tương xứng với vai trò to lớn của phụ nữ là yêu cầu khách quan, là nội dung quan trọng trong chiến lược công tác cán bộ của Ðảng.

Qua 16 năm thực hiện Nghị quyết số 11-NQ/TW, các cấp, ngành, địa phương đã đạt nhiều kết quả tích cực. Việc xây dựng, thực hiện quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và bố trí sử dụng cán bộ nữ ngày càng được chú trọng. Chính sách phát triển đội ngũ cán bộ nữ không ngừng được đổi mới, hoàn thiện và tổ chức thực hiện toàn diện, đồng bộ, từ công tác lãnh đạo, quản lý tới hoạt động nghiên cứu khoa học; từ ưu tiên tuyển chọn cán bộ nữ, lao động nữ có trình độ đại học, trên đại học tới việc chăm lo bồi dưỡng, phát triển tài năng nữ. Số lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý có trình độ chuyên môn và lý luận chính trị phù hợp với vị trí việc làm ngày càng tăng; độ tuổi của cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý ngày càng trẻ hóa; vị thế của đội ngũ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý được khẳng định và nâng cao. 

Nếu nhiệm kỳ Đại hội VIII của Đảng có 1 đồng chí nữ là Ủy viên Bộ Chính trị, thì nhiệm kỳ Đại hội XII có 3 đồng chí nữ Ủy viên Bộ Chính trị và nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng có 2 đồng chí nữ là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư. Tỷ lệ cán bộ nữ tham gia các cơ quan dân cử tăng so với nhiệm kỳ trước, với 151 đại biểu nữ tham gia Quốc hội khóa XV, đạt tỷ lệ 30,26% (cao hơn 3,54% so với nhiệm kỳ trước, nhưng vẫn chưa đạt chỉ tiêu là 35% - 40% do Nghị quyết số 11-NQ/TW đề ra).

Việt Nam cũng là quốc gia có số lượng nữ đại biểu Quốc hội chiếm tỷ lệ cao trong khu vực, đứng thứ 51 trên thế giới, thứ 4 ở châu Á và đứng đầu trong Hội đồng Liên minh nghị viện Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á. Tỷ lệ cán bộ nữ tham gia hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện đạt 29% (tăng so với nhiệm kỳ trước). Với tỷ lệ này, Việt Nam nằm trong nhóm các nước đứng đầu thế giới có tỷ lệ phụ nữ tham chính cao; đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN và đứng thứ 47/187 quốc gia trên thế giới được xếp hạng về bình đẳng giới trong tham chính; xếp thứ 87/156 quốc gia về chỉ số thu hẹp khoảng cách giới. 

Đặc biệt, tỷ lệ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan của Đảng và Nhà nước được nâng cao cả về số lượng và chất lượng. Tính đến tháng 12/2022, các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có lãnh đạo chủ chốt là phụ nữ chiếm 50%, tiệm cận với chỉ tiêu đề ra đến năm 2025. Nhiều đồng chí cán bộ nữ được Đảng, Nhà nước tín nhiệm giữ vị trí, trọng trách cao trong bộ máy lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, tiêu biểu như các đồng chí Nguyễn Thị Xuân Mỹ, Nguyễn Thị Kim Ngân, Tòng Thị Phóng, Trương Thị Mai,  Bùi Thị Minh Hoài, Nguyễn Thị Doan, Đặng Thị Ngọc Thịnh, Võ Thị Ánh Xuân...

Mới đây nhất, ngày 6/3/2023, đồng chí Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, vinh dự được Trung ương giao trọng trách Thường trực Ban Bí thư. Đây là cán bộ nữ đầu tiên đảm nhận cương vị rất quan trọng này; điều đó cũng khẳng định sự thành công của Đảng trong công tác lãnh đạo xây dựng đội ngũ cán bộ nữ ngang tầm nhiệm vụ. Cùng với sự tiến bộ và phát triển của đội ngũ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý, đội ngũ nữ trí thức, nhà khoa học không ngừng phát triển, trưởng thành. Nhiều nhà khoa học nữ xuất sắc trên các lĩnh vực được tôn vinh và trao tặng giải thưởng, trong đó có Giải thưởng Kovalevskaia - Giải thưởng dành riêng cho các nhà khoa học nữ trong nghiên cứu khoa học tự nhiên, khoa học cơ bản. Rõ ràng, phụ nữ Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò, vị thế, sức mạnh và uy tín trong nhiều lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội của đất nước. 

Mặc dù kết quả đạt được là rất lớn và khá toàn diện, song cần thẳng thắn nhìn nhận rằng: So với mục tiêu và 5 nhiệm vụ được đề ra trong Nghị quyết số 11-NQ/TW, có một số nội dung và cả những chỉ tiêu đến năm 2020 chúng ta chưa đạt được: 1- Tỷ lệ cán bộ nữ lãnh đạo, quản lý còn thấp so với đội ngũ lao động nữ và so với yêu cầu phát triển của đất nước. Tỷ lệ cán bộ nữ tham gia cấp ủy và hội đồng nhân dân các cấp còn thấp so với yêu cầu của Nghị quyết số 11-NQ/TW. 2- Mặc dù đã có chủ trương, chính sách, hệ thống văn bản pháp luật thúc đẩy bình đẳng giới trong hoạt động chính trị, nhưng việc bảo đảm các điều kiện thuận lợi về kinh tế, văn hóa - xã hội để phụ nữ phát huy vai trò của mình vẫn còn nhiều vấn đề cần tháo gỡ; cụ thể: 

Một là, nhận thức của một số cấp ủy, chính quyền về bình đẳng giới, về vai trò, năng lực của phụ nữ còn hạn chế; hai là, ở một số nơi, việc bố trí, sắp xếp công tác cho cán bộ nữ đôi khi chưa hợp lý nên chưa phát huy được năng lực, sở trường của cán bộ nữ, chưa tạo điều kiện để cán bộ nữ vươn lên; ba là, hoạt động của các cấp hội phụ nữ đã có sự đổi mới, song chưa theo kịp sự phát triển. Việc tham mưu cho cấp ủy về công tác phụ nữ của một số cấp hội phụ nữ chưa kịp thời; bốn là, nhận thức của nhiều nhóm xã hội về vai trò, vị thế chính trị của phụ nữ vẫn còn có định kiến và khắt khe hơn nhiều so với nam giới, làm hạn chế khả năng và sự thăng tiến của phụ nữ trong các lĩnh vực hoạt động chính trị - xã hội, khiến cho tỷ lệ cán bộ nữ tham chính vẫn trong tình trạng vừa thiếu về số lượng, vừa hạn chế về vị trí đảm nhận so với tiềm năng của phụ nữ và yêu cầu phát triển đất nước; năm là, một bộ phận phụ nữ còn có tư tưởng tự ti, an phận, ngại thay đổi môi trường công tác, ngại phấn đấu; sáu là, chính sách cho cán bộ nữ còn có những hạn chế nhất định, cần nhanh chóng được khắc phục.